W kilka dni zbiegły się: strzały podczas White House Correspondents’ Dinner w Waszyngtonie i federalne zarzuty wobec Cole’a Tomasa Allena, wizyta państwowa króla Karola III i królowej Camilli w Stanach Zjednoczonych, historyczne przemówienie brytyjskiego monarchy w Kongresie USA, obchody Święta Konstytucji 3 Maja w Chicago, kolejne odcinki opowieści o mniej znanych miejscach polskiej obecności w Ameryce oraz finał Pucharu Polski na PGE Narodowym. Dla Polonii w Stanach Zjednoczonych był to tydzień, w którym polityka, historia, sport i pamięć nakładały się na siebie niemal godzina po godzinie. To podsumowanie dla tych, którzy nie nadążyli.
Sobota 25 kwietnia: strzały na Hiltonie
Tydzień zaczął się od wstrząsu. W sobotę wieczorem, podczas dorocznej kolacji White House Correspondents’ Association Dinner w hotelu Washington Hilton w Waszyngtonie, doszło do strzelaniny, po której Donald Trump został natychmiast ewakuowany przez Secret Service. Sprawcą okazał się Cole Tomas Allen, 31-letni mieszkaniec Torrance w Kalifornii. W poniedziałek, 27 kwietnia, federalne władze postawiły mu zarzuty próby zamachu na prezydenta Stanów Zjednoczonych oraz przestępstw związanych z bronią palną. Według prokuratury sprawa pozostaje przedmiotem dalszego postępowania, w tym analiz balistycznych.
Drugi tydzień maja przyniesie wstępne posiedzenie sądu i zapewne kolejne pytania o tło sprawy.
Poniedziałek 27 kwietnia: Karol III w Białym Domu
Drugiego dnia tygodnia do Waszyngtonu przyleciał król Karol III z królową Camillą. To była pierwsza wizyta państwowa brytyjskiego monarchy w Stanach Zjednoczonych od trzydziestu pięciu lat – ostatni raz Elżbieta II występowała w Kongresie USA w 1991 roku. Powitalna ceremonia na South Lawn Białego Domu obejmowała 21 salw armatnich, defiladę US Army Old Guard Fife and Drum Corps, hymny w wykonaniu Marine Band oraz przegląd wojsk z udziałem prawie pięciuset żołnierzy z sześciu rodzajów sił zbrojnych USA.
W tle szły poważniejsze sprawy: napięcia USA–Wielka Brytania wokół polityki wobec Iranu oraz pytania kongresmena Ro Khanny dotyczące spraw związanych z Jeffreyem Epsteinem i ofiarami z jego kręgu. Pałac Buckingham odmawiał komentarza, powołując się na trwające postępowania prawne. Karol zachowywał się zgodnie z protokołem.
Wtorek 28 kwietnia: mowa, która zaskoczyła Waszyngton
Najmocniejszym dniem tygodnia był wtorek. Po południu, około godziny 15:00 czasu wschodniego, król Karol III stanął przed wspólnym posiedzeniem izb Kongresu Stanów Zjednoczonych. Drugi raz w historii brytyjski monarcha mówił do tej sali. Mowa trwała około trzydziestu minut. Karol mówił o NATO i artykule 5. O obronie Ukrainy przed „niesprowokowaną agresją”. O instytucjach multilateralnych. O „załamaniu kluczowych systemów naturalnych”. O wartości demokratycznych instytucji, której fundamentem jest „specjalna relacja” USA–UK – ale przekraczająca pojedyncze administracje.
Wystąpienie było utrzymane w dyplomatycznym tonie, ale wiele amerykańskich i brytyjskich mediów odczytało je jako wyraźne przypomnienie o znaczeniu sojuszy i instytucji międzynarodowych w czasie napięć z Waszyngtonem. Karol nie wymienił Trumpa z imienia ani razu. Wieczorem podczas państwowej kolacji w East Room Białego Domu w stroju white tie – pierwsza tego rodzaju kolacja dla brytyjskiego monarchy w Białym Domu od wizyty Elżbiety II u George’a W. Busha w 2007 roku – Donald Trump pochwalił mowę Karola: „He made a great speech. I was very jealous”. Według doniesień medialnych Trump wspomniał także o rozmowie z królem na temat Iranu, sugerując zbieżność stanowisk. Pałac Buckingham nie potwierdza prywatnych rozmów monarchy. Brytyjska polityka nieproliferacji jest jednak spójna z linią o niedopuszczeniu Iranu do broni nuklearnej, więc tezę „zbieżności” można w tym kontekście tłumaczyć jako zgodność z polityką rządu Jego Królewskiej Mości.
Środa 29 kwietnia: Karol w Nowym Jorku, Polonia w Dakocie
W środę Karol i Camilla według programu wizyty udali się do Nowego Jorku. Brytyjska monarchia w Stanach robiła swoje – grzecznie, dyplomatycznie, fotograficznie.
Tego samego dnia uruchomiliśmy nową serię redakcyjną „Niewidoczna Polonia” – pierwszy odcinek o polskiej Dakocie Północnej. W miejscowości Warsaw w hrabstwie Walsh stoi gotycki kościół Saint Stanislaus, który okoliczni mieszkańcy nazywają „Cathedral of the Prairie” – Katedrą Prerii. Polska wspólnota katolicka kształtowała się tam pod koniec XIX wieku; pierwszy mały kościół powstał w 1883 roku, a obecna monumentalna świątynia, zaprojektowana przez Johna W. Rossa, została poświęcona w 1901 roku. W całej dolinie Czerwonej Rzeki Północnej powstały kolejne polskie parafie w miejscowościach takich jak Poland (tak, miejscowość Poland w Dakocie!), Minto, Ardoch i Florian. Według American Community Survey w Dakocie Północnej żyje obecnie około piętnastu tysięcy osób polskiego pochodzenia – niespełna dwa procent populacji stanu. To Polonia rzadko obecna w głównym nurcie polonijnych mediów z Chicago, Detroit czy Nowego Jorku.
Czwartek 30 kwietnia: detencja Allena, marszałek Senatu w Chicago
Czwartek przyniósł dwie sprawy. Po pierwsze: w sądzie federalnym w Waszyngtonie odbyło się przesłuchanie detencyjne Cole’a Allena. Wstępne posiedzenie wyznaczono na 11 maja. Sprawa będzie się rozwijać przez wiele miesięcy.
Po drugie: do Chicago przyleciała marszałek Senatu RP Małgorzata Kidawa-Błońska. Według oficjalnego komunikatu Kancelarii Senatu RP rozpoczyna ona czterodniową wizytę w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie z okazji Święta Konstytucji 3 Maja. W programie m.in. uroczystości pod Pomnikiem Tadeusza Kościuszki w Chicago, ceremonia podniesienia flagi RP na Daley Plaza, koncert „Mazowsza” w Copernicus Center oraz spotkania z polonijnymi instytucjami.
Piątek 1 maja: drugi etap „Niewidocznej Polonii” – Panna Maria w Teksasie
Piątek otworzyliśmy drugim odcinkiem serii o niewidocznej Polonii. Tym razem Panna Maria w hrabstwie Karnes w Teksasie – najstarsza stała polska osada w Stanach Zjednoczonych. Osada powstała w 1854 roku z inicjatywy księdza Leopolda Moczygemby, który sprowadził do Teksasu grupę około 150 osadników z Górnego Śląska. Według lokalnej tradycji dotarli oni do miejsca pod ogromnym dębem w Wigilię Bożego Narodzenia 1854 roku. Pierwsi osadnicy wypłynęli z Bremy żaglowcami „Weser” i „Antoinette”, a 3 grudnia 1854 dotarli do Galvestonu; stamtąd ruszyli pieszo i meksykańskimi wozami w głąb Teksasu w stronę okolic San Antonio. Polonia w Chicago, w Detroit, w Nowym Jorku jeszcze wtedy nie istniała – a Panna Maria już była.
Tej samej Panny Marii dotyczy inna ciekawostka: według lokalnej tradycji, w 1976 roku, w setną rocznicę Stanów Zjednoczonych, szczątki księdza Moczygemby sprowadzono z Detroit z powrotem do Teksasu i pochowano w Pannie Marii. Postawiono mu pomnik z napisem „Patriarch of American Polonia” – Patriarcha amerykańskiej Polonii.
Sobota 2 maja: parada w Chicago, finał na Narodowym
Tydzień kończy się dziś. W Chicago marszałek Senatu RP weźmie udział w 135. Paradzie Konstytucji 3 Maja – jednej z największych polonijnych parad w Stanach – razem z prezesem Kongresu Polonii Amerykańskiej Hubertem Cioromskim. W Warszawie o godzinie 16:00 czasu warszawskiego (10:00 EDT) na PGE Narodowym Górnik Zabrze zmierzy się z Rakowem Częstochowa w finale STS Pucharu Polski. Studio przedmeczowe od 15:30 czasu warszawskiego w TVP Sport i tvpsport.pl, transmisja telewizyjna w TVP1 i TVP Polonia od ok. 15:55. Dla amerykańskiej Polonii sobotni poranek przynosi kawę, telewizor, polską ligę i polskie święto naraz.
Wieczorem, polskim czasem, Wodospad Niagara w Kanadzie zostanie podświetlony na biało-czerwono z udziałem marszałek Kidawy-Błońskiej. Niedziela 3 maja: msza za Ojczyznę w Mississaugie, obchody pod Pomnikiem Patrioty w Polskim Centrum Kultury im. Jana Pawła II.
Co po tym tygodniu zostanie
Z perspektywy redakcji tydzień miał trzy ważne wątki, które zostaną z nami dłużej. Pierwszy: brytyjsko-amerykańska „specjalna relacja” wchodzi w nową fazę. Karol III pokazał, że brytyjska monarchia nie zamierza milczeć w sprawach NATO, Ukrainy i klimatu, nawet gdy jej amerykański gospodarz odchodzi od tych wartości. Trump publicznie chwalił mowę. Ale wewnętrznie Pałac i Downing Street wiedzą, że to był przełomowy moment. Następnym razem brytyjski monarcha w Kongresie nie będzie już mógł cofnąć tego, co Karol powiedział we wtorek.
Drugi: amerykańska Polonia ma dwa serca, nie jedno. Wielkomiejskie – Chicago, Greenpoint, Detroit, Hamtramck. I niewidoczne – Dakota, Teksas, Wisconsin, Oklahoma, Arkansas, Nebraska. Te dwa pokolenia Polonii, które rzadko się spotykają, są obie autentyczne. Tylko że niewidoczna Polonia milczy. Nie ma swoich gazet. Nie krzyczy. Jeśli tej Polonii nie odwiedzimy, ona zniknie cicho, jak cicho powstała. Seria „Niewidoczna Polonia” zostanie z nami do końca lata.
Trzeci: świat polityczny w 2026 roku przyspiesza. Allen, Karol, Trump, Kidawa-Błońska, Iran, Pucharu Polski. Polonia w Stanach nie ma luksusu czytania jednej rzeczy naraz. Wszystko dzieje się równocześnie. To jest cena bycia członkiem dwóch narodów jednocześnie. Ale to też powód, by nie odpuszczać żadnej z tych historii.
Spokojnego weekendu i 3 maja.
Redakcja, Głos Polonii w USA
Podsumowanie tygodnia 25 kwietnia – 2 maja 2026 | Sobota 25.04: incydent strzelecki podczas WHCD w Washington Hilton; Cole Tomas Allen, 31 lat, Torrance CA, zatrzymany | Poniedziałek 27.04: Allen oskarżony przez federalne władze o próbę zamachu na prezydenta i przestępstwa związane z bronią; wizyta państwowa Karola III i Camilli w Białym Domu, ceremonia powitalna na South Lawn z 21 salwami armatnimi | Wtorek 28.04: Karol III w Kongresie USA, ok. 30 minut, drugi raz w historii (po Elżbiecie II w 1991); tematy: NATO i artykuł 5, obrona Ukrainy, multilateralizm, klimat („załamanie kluczowych systemów naturalnych”); kolacja państwowa white tie w East Room (pierwsza tego rodzaju dla brytyjskiego monarchy w Białym Domu od 2007 r.); Trump pochwalił mowę i nawiązał publicznie do rozmowy z królem o Iranie | Środa 29.04: Karol i Camilla w Nowym Jorku według programu wizyty; start serii „Niewidoczna Polonia” – Polonia w Dakocie Płn., kościół St. Stanislaus „Cathedral of the Prairie” w Warsaw, ND (pierwszy mały kościół 1883, obecna świątynia poświęcona w 1901, John W. Ross) | Czwartek 30.04: przesłuchanie detencyjne Cole’a Allena w sądzie federalnym, posiedzenie wstępne wyznaczone na 11 maja; przyjazd marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej do Chicago | Piątek 1.05: drugi odcinek „Niewidocznej Polonii” – Panna Maria w Teksasie (najstarsza polska osada w USA, 1854, ks. Leopold Moczygemba, ok. 150 osadników z Górnego Śląska); marszałek Senatu z polonijnymi instytucjami w Chicago | Sobota 2.05: 135. Parada Konstytucji 3 Maja w Chicago; finał STS Pucharu Polski Górnik Zabrze – Raków Częstochowa, PGE Narodowy, 16:00 czasu warszawskiego (10:00 EDT), studio przedmeczowe od 15:30, transmisja telewizyjna od ok. 15:55 w TVP1 i TVP Polonia; podświetlenie Wodospadu Niagara na biało-czerwono | Niedziela 3.05: obchody Konstytucji 3 Maja w Mississaudze pod Pomnikiem Patrioty | Wszystkie szczegóły: poland.us
Pełne artykuły z tygodnia: Strzały na WHCD | Allen oskarżony | Karol III u Trumpa | Karol III w Kongresie – preview | Karol III – analiza mowy | Polonia w Dakocie | Panna Maria w Teksasie | Marszałek Senatu w Chicago | Finał Pucharu Polski
Czytaj więcej na Poland.us.
