Obniżenie stawki podatkowej przez ustawę Tax Cuts and Jobs Act od 2018 roku sprawia, że dla niektórych mniej opłacalne stają się wpłaty na tradycyjne konta IRA, a bardziej – na konta Roth IRA, szczególnie dla osób w przedemerytalnym wieku. Oto dlaczego.
Zalety konta Roth IRA
Program emerytalny Roth IRA został nazwany od nazwiska pomysłodawcy – senatora Williama V. Rotha. Jest on podobny do zwykłego IRA, ale wpłaty na Roth nie są odpisem podatkowym, a przepisy dotyczące wpłat i wypłat są dogodniejsze.
Przeczytaj publikacje IRS: Publication 590-A (wpłaty na konta IRA) i Publication 590-B (wypłaty z kont IRA), które można zamówić pod numerem 1-800-TAX-FORM (1-800-829-3676) albo pobrać z sieci pod adresami www.irs.gov/publications/p590a i www.irs.gov/publications/p590b. Informacje o Roth IRA i innych indywidualnych programach emerytalnych w języku polskim znajdziesz też w książce pt. „Amerykańskie emerytury”.
IRA czy Roth IRA
W zasadzie wybór pomiędzy tradycyjnym kontem IRA a Roth sprowadza się do tego, czy w przyszłości będziesz w niższym przedziale podatkowym niż teraz. Jeżeli teraz płacisz wyższą stawkę podatkową niż w czasie, gdy będziesz robił wypłaty z konta, to warto deponować środki na IRA i korzystać z podatkowej ulgi teraz. Ale jeżeli spodziewasz się w przyszłości hojnej emerytury zakładowej czy czynszu z kamienicy, to na emeryturze podatki ci nie spadną, więc rozważ Roth.
Roth IRA przyda się w każdym wieku: gdy chcesz uniknąć podatków od inwestycji, gdy zarabiasz za dużo, żeby odliczyć od podatku wpłatę na tradycyjne konto IRA, albo gdy obawiasz się zamrozić pieniądze na długi czas. Pamiętaj jednak, że i Roth IRA ma limity dochodowe: w roku 2026 dozwolona wpłata zaczyna maleć przy dochodzie (MAGI) powyżej 153,000 dol. dla osoby samotnej i 242,000 dol. dla małżeństwa. Roth się przyda jako konto do handlu papierami wartościowymi, z którego nie musisz rozliczać się z podatków.
Wpłacasz tak długo, jak chcesz
Aktywni seniorzy bywali zaskoczeni faktem, że po ukończeniu 70 i pół roku nie wolno im było więcej wpłacać na tradycyjne IRA. Od roku 2020 ten zakaz został zniesiony, a Roth IRA nigdy takich restrykcji nie stawiało – możesz na nie wpłacać tak długo, jak zechcesz, pod warunkiem, że masz przychód z pracy (earned income). Wolno deponować do 7,500 dol. rocznie na osobę plus 1,100 dol. dla osób po pięćdziesiątce (limity na rok 2026).
Wypłaty z Roth IRA bez podatków i bez kary
Konto Roth oferuje znacznie więcej elastyczności niż tradycyjne IRA. Pieniądze z Roth IRA można wybrać w każdej chwili, bez podatków i kar. Obowiązuje tu zasada first in, first out, czyli najpierw wybieramy swoje depozyty. Natomiast przychody z konta Roth IRA (odsetki, dywidendy, przyrost kapitału) powinny pozostać na koncie, aż ukończysz 59.5 roku oraz aż konto istnieć będzie co najmniej 5 lat. Uwaga: Dana kwota nie musi leżeć na Roth 5 lat, tylko pierwsza wpłata powinna być poczyniona co najmniej pięć lat wcześniej. Wniosek: warto założyć Roth jak najszybciej.
Jeżeli zechcesz zlikwidować konto Roth przed ukończeniem 59.5 roku, to od zysków na koncie (nie od wypłaconej kwoty) przyjdzie ci zapłacić 10 proc. kary. Wyjątkiem są (jak w przypadku tradycyjnego IRA) szczególne okoliczności: niepełnosprawność czy śmierć podatnika, użycie środków na zakup pierwszego domu, pokrycie kosztów edukacji albo znacznych rachunków medycznych itp.
Nie ma obowiązku likwidacji Roth IRA
Po osiągnięciu wieku 73 lat (dla urodzonych w roku 1960 i później – 75 lat) z tradycyjnego IRA nakazane są coroczne minimalne wypłaty, nawet jeżeli pieniądze nie są ci teraz potrzebne. Za zaniedbanie minimalnej wypłaty (required minimum distribution) z IRA grozi kara w wysokości 25 proc. kwoty, która powinna być wybrana (10 proc., jeżeli w porę naprawisz zaniedbanie). Twoja pierwsza wypłata RMD musi być wzięta do 1 kwietnia roku następującego po roku, w którym osiągniesz ten wiek. Następnie wypłaty RMD mają być czynione do 31 grudnia każdego roku.
Obowiązek likwidacji nie dotyczy kont Roth. Za życia właściciela można je zatrzymać tak długo, jak chcemy, i kontynuować ochronę przed podatkami.
Wypłaty z Roth nie wpływają na opodatkowanie Social Security
Dla emerytów mających inne przychody (w tym wypłaty z tradycyjnych kont emerytalnych) część emerytury Social Security może być opodatkowana. Dzieje się to wtedy, gdy połowa emerytury czy renty Social Security plus cały inny dochód przekracza 25,000 dol. dla osoby samotnej i 32,000 dol. dla małżeństwa w danym roku.
Natomiast kwoty wypłacone z konta Roth nie są doliczane do przychodu i nie wpływają na opodatkowanie świadczeń Social Security.
Roth a Medicare
Wypłata z tradycyjnych kont emerytalnych (czy zyskowna sprzedaż nieruchomości) podwyższa roczny przychód. Osoby o wysokim przychodzie płacą więcej za składki na część B i D Medicare, co nazywa się Medicare surcharge for high-income beneficiaries. W roku 2026 osoby samotne z przychodem ponad 109,000 dol. i małżeństwa z przychodem ponad 218,000 dol. zapłacą za część B Medicare dodatkowo od 81.20 do 487.00 dol. miesięcznie (ponad standardową składkę 202.90 dol.).
Uwaga: Wypłaty z emerytalnych kont Roth IRA nie liczą się do przychodu, więc nie powodują podwyżki kosztu ubezpieczenia zdrowotnego.
Roth w spadku bez podatków
Ważną zaletą konta Roth jest łatwa i bezpłatna sukcesja majątkowa. Beneficjent konta Roth przejmie je bez żadnych podatków, niezależnie od tego, czy mieszka w Stanach, czy w Polsce (większość spadkobierców innych niż małżonek musi jednak wypłacić środki z odziedziczonego konta w ciągu 10 lat).
Dla odróżnienia, wypłata z odziedziczonego tradycyjnego konta IRA jest dla spadkobiercy w pełni opodatkowana zgodnie z jego przedziałem podatkowym. Spadkobierca – cudzoziemiec zapłaci jeszcze więcej, bo 30 proc. płaskiego podatku (non-resident tax).
Jak widać, konto Roth IRA ma wiele zalet dla osoby w każdym wieku.
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
