Iran odpowiedział rakietami na Ras Laffan w Katarze — instalację odpowiedzialną za dwadzieścia procent globalnej produkcji skroplonego gazu LNG. Donald Trump zagroził, że jeśli Iran ponownie zaatakuje Katar, Stany Zjednoczone „masowo wysadzą całe pole gazowe South Pars z siłą, jakiej Iran nigdy nie widział”. A premier Polski Donald Tusk wyraźnie odmówił udziału w amerykańskiej misji odblokowania Cieśniny Ormuz.
Dla Polaków w Ameryce to nie jest odległa wojna w odległym regionie. To wojna, która już teraz uderza w ich portfele, może opóźnić dostawy broni do Polski i zmusza Warszawę do trudnych wyborów sojuszniczych.
Co się wydarzyło w ciągu ostatnich 48 godzin
Tempo wydarzeń jest zawrotne. Izrael przyznał się do uderzenia na infrastrukturę produkcyjną powiązaną z irańskim polem gazowym South Pars i przeprowadził ataki na cele irańskiej marynarki wojennej — po raz pierwszy — na Morzu Kaspijskim. W odpowiedzi Iran wystrzelił rakiety balistyczne w kierunku instalacji energetycznych w Katarze, Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratach Arabskich. W katarskim Ras Laffan wybuchły pożary. Operacje w kompleksie gazowym Habshan i na polu naftowo-gazowym Bab w Abu Dhabi zostały wstrzymane.
Izrael poinformował, że w ciągu ostatniej doby zaatakował dwieście celów w zachodnim i centralnym Iranie. Iran kontynuuje ostrzał rakietowy Izraela — w Ramat Gan pod Tel Awiwem zginęło starsze małżeństwo trafione irańską rakietą, a na Zachodnim Brzegu co najmniej cztery kobiety zginęły w salonie piękności od odłamków irańskiej amunicji kasetowej.
Według doniesień CNN 19 marca amerykański myśliwiec F-35 wykonał awaryjne lądowanie po misji bojowej nad Iranem — jeśli potwierdzą się informacje o trafieniu przez ogień irański, byłby to pierwszy taki przypadek w historii tego samolotu. CENTCOM zaznacza, że sprawa jest wciąż badana.
Cieśnina Ormuz: 97 procent mniej statków
Ruch w Cieśninie Ormuz — przez którą normalnie przepływa dwadzieścia procent światowego handlu ropą — spadł według danych z pierwszego tygodnia marca o około dziewięćdziesiąt siedem procent w porównaniu z lutową średnią. Iran de facto zamknął cieśninę dla statków z krajów zachodnich, choć przepuszcza jednostki tureckie, indyjskie i powiązane z Iranem. Od początku wojny odnotowano ponad dwadzieścia incydentów z udziałem statków handlowych i infrastruktury offshore w rejonie cieśniny.
Cena ropy Brent, która na początku marca przebiła 100 dolarów za baryłkę po raz pierwszy od czterech lat, w szczycie przekroczyła 119 dolarów i utrzymuje się w okolicach 107–115 dolarów — najwyższe poziomy od lat. W Kalifornii benzyna kosztuje już średnio 5,62 dolara za galon, według danych AAA. Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) uwolniła czterysta milionów baryłek z rezerw strategicznych — największe uwolnienie w historii organizacji. Ameryka tymczasowo zniosła sankcje na trzydzieści rosyjskich tankowców z już załadowaną ropą, żeby ustabilizować rynek — co oznacza, że Rosja, paradoksalnie, zarabia na wojnie z Iranem.
Trump grozi NATO „bardzo złą przyszłością”
Prezydent Trump wezwał sojuszników do wysłania okrętów wojennych w celu odblokowania Cieśniny Ormuz. Początkowa odpowiedź Europy była chłodna. Prezydent Francji Emmanuel Macron oświadczył, że Francja „nie jest stroną konfliktu” i nie weźmie udziału w operacji w Ormuzie. Wielka Brytania wysłała jedynie planistów wojskowych do współpracy z CENTCOM. Trump ostrzegł, że NATO czeka „bardzo zła przyszłość”, jeśli sojusznicy nie włączą się w zabezpieczenie cieśniny.
Kilka godzin później sześć europejskich państw — Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy, Holandia — oraz Japonia wydały wspólne oświadczenie o „gotowości do podjęcia odpowiednich działań w celu zapewnienia bezpiecznego przejścia przez Cieśninę”, ale bez konkretnych zobowiązań militarnych. Jedynym krajem, który wyraził otwartość na udział, były Zjednoczone Emiraty Arabskie.
Polska mówi: nasze okręty są potrzebne na Bałtyku
Premier Donald Tusk odniósł się do żądań Trumpa bezpośrednio i bez ogródek. Jak przekazał serwis Euronews, Tusk stwierdził, że Polska ma inne zobowiązania w ramach NATO — dotyczące sił lądowych, powietrznych i morskich, które wciąż są w fazie rozwoju. Podkreślił, że polskie środki morskie muszą służyć bezpieczeństwu Morza Bałtyckiego, i dodał, że sojusznicy, w tym Amerykanie, doskonale to rozumieją.
To stanowisko jest kluczowe z kilku powodów. Polska wydaje na obronność blisko pięć procent PKB — jeden z najwyższych wskaźników w NATO. Buduje jedną z największych armii lądowych w Europie. Ale jej marynarka wojenna jest stosunkowo niewielka i skoncentrowana na Bałtyku, gdzie zagrożenie ze strony Rosji jest bezpośrednie i codzienne. Wysłanie polskich okrętów do Zatoki Perskiej w momencie, gdy rosyjskie drony przelatują nad polską przestrzenią powietrzną, byłoby strategicznym nonsensem — i Tusk powiedział to wprost.
Pentagon prosi o 200 miliardów dolarów
Według Associated Press Pentagon wystąpił o dodatkowe dwieście miliardów dolarów na finansowanie operacji wojennych. To kwota, która sama w sobie przewyższa roczny budżet obronny większości krajów NATO. Jednocześnie Rezerwa federalna (Fed) na posiedzeniu w środę zostawiła stopy procentowe bez zmian, przyznając, że wpływ wojny na gospodarkę amerykańską „pozostaje niejasny”.
Wysoki urzędnik wywiadu Joe Kent podał się do dymisji, twierdząc w wywiadzie z Tuckerem Carlsonem, że Izrael wciągnął Stany Zjednoczone w wojnę. Trump nazwał rezygnację Kenta „dobrą rzeczą”, ponieważ był „bardzo słaby w kwestiach bezpieczeństwa”. Z kolei dyrektor wywiadu narodowego, Tulsi Gabbard, znalazła się w centrum politycznego sporu — senatorowie z Partii Demokratycznej zarzucają jej, że jej publiczne wypowiedzi o irańskim zagrożeniu nie pokrywają się z materiałami wywiadowczymi, które przedstawiła za zamkniętymi drzwiami.
Ofiary: ponad 2000 zabitych
Według danych zbieranych przez media od początku wojny zginęło ponad dwa tysiące osób na całym Bliskim Wschodzie. W samym Iranie izraelskie i amerykańskie uderzenia zabiły ponad tysiąc dwieście osób, według irańskiego Czerwonego Półksiężyca. W Izraelu zginęło czternaście osób w wyniku irańskich ataków, a dwie kolejne zmarły z przyczyn medycznych związanych z ostrzałem. Sześcioro amerykańskich żołnierzy zginęło w katastrofie samolotu tankującego KC-135 — ich szczątki przewieziono w środę do bazy Dover w Delaware w obecności prezydenta Trumpa.
Co to znaczy dla Polaków w Ameryce
Benzyna i koszty życia. Cena ropy utrzymująca się powyżej 100 dolarów za baryłkę oznacza dalszy wzrost cen benzyny w USA. Kalifornia już przekroczyła 5,60 dolara za galon, a reszta kraju podąża w tym kierunku. Dla milionów Polaków dojeżdżających do pracy samochodem — od Greenpoint przez Chicago po Houston — to bezpośrednie uderzenie w budżet domowy.
Dolar i przelewy do Polski. Niepewność gospodarcza i rosnąca inflacja osłabiają dolara. Każdy, kto wysyła pieniądze do rodziny w Polsce, odczuje to przy następnym przelewie. Złoty i tak był pod presją z powodu polexitu i weta SAFE — wojna w Zatoce dokłada kolejną warstwę ryzyka.
Dostawy broni do Polski. Szef polskiego kontrwywiadu wojskowego, generał Stróżyk, ostrzegał już wcześniej, że wojna na Bliskim Wschodzie może wpłynąć na tempo i skalę dostaw amerykańskiego uzbrojenia do Polski. Pentagon proszący o 200 miliardów dolarów na Iran to Pentagon, który ma mniej pieniędzy i uwagi na modernizację polskiej armii. Czołgi Abrams, systemy Patriot, śmigłowce Apache — wszystko to jest w kolejce, a kolejka właśnie się wydłużyła.
Polska pozycja w NATO. Odmowa Tuska wobec misji w Ormuzie to miecz obosieczny. Z jednej strony — racjonalna decyzja: Polska nie ma floty do Zatoki Perskiej i ma realne zagrożenie na Bałtyku. Z drugiej — Trump właśnie powiedział, że Ameryka powinna „przemyśleć NATO”. Polska, która mówi „nie” w momencie, gdy Trump szuka sojuszników, ryzykuje osłabienie relacji, które są fundamentem jej bezpieczeństwa.
Trzeci tydzień bez końca w zasięgu wzroku
Dyrektor wywiadu narodowego Tulsi Gabbard przyznała przed Senatem, że irański reżim „wydaje się nienaruszony”, choć „w dużym stopniu osłabiony”. Iran stracił Najwyższego Przywódcę Chameneiego, szefa bezpieczeństwa Larijaniego, dowódcę Basidżu i ministra wywiadu Khatiba — ale jego struktura władzy nadal funkcjonuje. Nowy Najwyższy Przywódca Mojtaba Chamenei — syn zabitego — rządzi, IRGC kontroluje Cieśninę Ormuz, a irańska doktryna „oko za oko” systematycznie rozszerza pole konfliktu na cały region.
Nie ma sygnałów zbliżającego się zawieszenia broni. Według Reutersa Izrael planuje co najmniej trzy kolejne tygodnie uderzeń na irańskie pozycje. Europa odmawia bezpośredniego udziału w działaniach militarnych, ale prowadzi rozmowy o eskortach handlowych. Trump grozi sojusznikom i wrogom jednocześnie. Cena benzyny rośnie z każdym dniem.
Dla Polonii — jak dla wszystkich Amerykanów — pytanie nie brzmi już, kiedy wojna się skończy, ale ile będzie kosztować, zanim się skończy.
Codzienne analizy dla Polonii na poland.us. Szukasz polskich firm i usług w USA? Sprawdź PolishPages.com — setki zweryfikowanych firm w 15 kategoriach.
