Ograniczony czy nieograniczony obowiązek podatkowy
Konieczność deklarowania w Polsce naszych przychodów zależy od tego, jaki mamy tam obowiązek podatkowy.
W Polsce
Od 1 stycznia 2007 r. – zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych – nieograniczony obowiązek rozliczenia podatków w Polsce spoczywa na osobach, które w danym roku podatkowym miały polską rezydencję podatkową. A rezydencję podatkową ma osoba, która spełnia jedno z poniższych kryteriów:
- przebywa w Polsce ponad 183 dni w danym roku podatkowym albo
- ma w Polsce ośrodek spraw życiowych, na który składa się centrum interesów osobistych (rodzina, przyjaciele itp.) oraz centrum interesów gospodarczych (praca, biznes, posiadany majątek).
Rezydent podatkowy ma nieograniczony obowiązek podatkowy, czyli musi deklarować przychody z całego świata. Podatkowy nierezydent płaci podatki tylko od przychodu w Polsce.
Z tego wynika, że obywatele amerykańscy i posiadacze zielonych kart mieszkający w Stanach nie są polskimi rezydentami podatkowymi (nawet jeżeli są w Polsce zameldowani na stałe), więc tam deklarować swoich amerykańskich przychodów nie muszą. Jeżeli natomiast mają w Polsce jakiś przychód, to w Polsce płacą od niego podatki.
W Stanach
Obywatele amerykańscy i posiadacze zielonych kart są zawsze amerykańskimi podatkowymi rezydentami w rozumieniu Internal Revenue Service (IRS), niezależnie od ich miejsca zamieszkania. Co do cudzoziemców, to krótko mówiąc, stają się rezydentami podatkowymi, jeżeli przebywają w USA dłużej niż 183 dni w roku.
Szczegółowe obliczenie długości rezydencji jest trochę skomplikowane, można je znaleźć na stronie: www.irs.gov
Przykłady opodatkowania
Powiedzmy, że rezydent podatkowy zarobił z pracy w Nowym Jorku $20,000, a jego odsetki w polskim banku w przeliczeniu na dolary wyniosły $1,000. Osoba ta ma nieograniczony obowiązek podatkowy w Stanach, więc musi na swoim rozliczeniu uwzględnić $21,000 przychodu. Podatki od $1,000 potrącone mu w Polsce są odpisem od podatków (foreign tax credit) w Stanach na mocy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Nierezydent podatkowy (non-resident alien for tax purposes), który zarobił w Stanach $20,000, a w Polsce $1,000 odsetek, ma ograniczony obowiązek podatkowy w Stanach i deklaruje w swoim rozliczeniu tylko $20,000. Osoba ta wypełnia wówczas formularz 1040-NR i nie może otrzymać standardowej ulgi, zwanej standard deduction. Może natomiast wyliczyć swoje odpisy podatkowe (itemized deductions).
Więcej informacji: IRS Publication 519, www.irs.gov
Emerytura ZUS albo KRUS
Czy w Polsce musi się rozliczać emeryt, który otrzymuje świadczenia ZUS, a mieszka w Stanach?
ZUS i KRUS zobowiązane są – jako płatnicy świadczeń – do pobierania podatku od wypłacanych emerytur i rent. Od 2022 roku obowiązuje w Polsce nowa skala podatkowa: 12 proc., a od nadwyżki dochodu ponad 120,000 zł – 32 proc., przy kwocie wolnej od podatku 30,000 zł rocznie. Wysokość potrącenia zależy też od tego, czy emeryt jest polskim rezydentem podatkowym, i od postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania – szczegóły wyjaśni ZUS (www.zus.pl).
Ponadto ZUS i KRUS obliczają i pobierają z wypłacanych świadczeń emerytalno-rentowych składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9 proc. podstawy wymiaru składki.
Osoby, które nie mają innych przychodów w Polsce, deklaracji podatkowych wypełniać nie muszą.
Odsetki w polskim banku
Jeżeli masz w Polsce jakieś pieniądze w banku, to bank sam pobiera od nich podatek i odprowadza do urzędu skarbowego. Na tym sprawa się kończy. Tak samo wygląda sprawa z dywidendami – podatek ściąga i odprowadza do kasy fiskusa biuro maklerskie.
Przy okazji warto wspomnieć o ustawie o ujawnianiu kont zagranicznych dla celów podatkowych (Foreign Account Tax Compliance Act – FATCA). Dotyczy ona wielu Polaków mieszkających w Stanach i mających w Polsce rachunki podlegające postanowieniom ustawy. Regulacje te od lat obowiązują: zagraniczne instytucje finansowe raportują o rachunkach amerykańskich podatników, a sami podatnicy muszą – zależnie od wartości – zgłaszać do IRS swoje zagraniczne konta i aktywa. Powinniśmy o tym wiedzieć, żeby być w zgodzie z przepisami, żeby legalnie uniknąć wścibskiego fiskusa, a także zapobiec kłopotom w przyszłości. Szczegóły wyjaśniam w książce pt. „Jak chować pieniądze przed fiskusem”.
Zyski z polskiej giełdy
Dochód ze sprzedaży papierów wartościowych objęty jest 19-procentowym podatkiem liniowym. Od dochodów z giełdy w ciągu roku nie odprowadza się zaliczek na podatek. Płaci się go w całości dopiero po zakończeniu roku w czasie rozliczeń z fiskusem, wypełniając formularz PIT-38.
Podatek za wynajem mieszkań
Od 1 stycznia 2010 obowiązuje nowelizacja ustawy o ochronie praw lokatorów, która wprowadziła tzw. najem okazjonalny. Przepisy te pozwalają właścicielom wynajmującym mieszkania na łatwiejsze eksmitowanie niesolidnych najemców, bez długotrwałego procesu o eksmisję. Przychody z prywatnego najmu opodatkowane są ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych – aktualne stawki podaje Ministerstwo Finansów na stronie www.podatki.gov.pl.
Więcej informacji znajdziesz w artykule „Łatwiejszy wynajem mieszkań w Polsce” i na stronie: www.PoradnikSukces.com (w okienku „szukaj” wpisz „wynajem”).
Jak rozliczyć się w Polsce
Jeżeli otrzymujesz w Polsce tylko emeryturę albo bankowe odsetki, to płatnicy sami potrącają należne podatki i deklaracji podatkowej sporządzać nie musisz, niezależnie od tego, czy mieszkasz w Stanach, czy w Polsce.
Jeżeli masz w Polsce inne przychody, a jesteś polskim rezydentem podatkowym zobowiązanym do rozliczenia w Polsce na mocy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, powinieneś złożyć deklarację PIT-36 i PIT/ZG w Polsce i rozliczyć na nich dochody uzyskane w USA. Ulgę abolicyjną obliczasz na druku PIT/O.
Deklarację podatkową ślesz do dnia 30 kwietnia do urzędu skarbowego właściwego ze względu na twoje miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce.
Więcej o rozliczeniu polskich podatków przeczytasz na stronie: www.podatki.gov.pl
Jak rozliczać się w Stanach
Gdy masz nieograniczony obowiązek podatkowy w Stanach, bankowe odsetki czy zyski giełdowe (tak jak i wszystkie przychody z zagranicy) masz obowiązek deklarować na amerykańskim zeznaniu podatkowym, a zapłacone w Polsce podatki odejmujesz częściowo od amerykańskich dzięki kredytowi zwanemu foreign tax credit.
Szczegóły w książce pt. „Jak oszczędzać na podatkach”.
Gdy ślesz pieniądze do Polski
Sam fakt przesyłki pieniędzy do Polski na swoje konto nie powoduje obowiązków podatkowych. Płacimy podatki od przychodów po roku, gdy one zostały zarobione. Z prawidłowo opodatkowanymi pieniędzmi możemy robić, co chcemy. Oczywiście są reguły dotyczące transferów międzynarodowych, ale nie mają one nic wspólnego z dochodowymi podatkami.
Jeżeli ślemy pieniądze do Polski dla kogoś, co jest darowizną, to do $19,000 rocznie na osobę obdarowaną (limit na rok 2026) nie musimy ich zgłaszać do IRS, ale wyższe kwoty należy raportować na druku IRS Form 709. Odbiorcy w Polsce powinni zgłaszać darowizny do polskiego urzędu skarbowego i ewentualnie płacić podatki od darowizny zależnie od grupy podatkowej (pokrewieństwa) i wysokości darowizny. Szczegóły omówione są w książce pt. „Powrót do Polski”.
Elżbieta Baumgartner
Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników, m.in. „Powrót do Polski”, „Emerytura reemigranta w Polsce, podręcznik seniora wracającego do kraju”, „Ubezpieczenie społeczne Social Security”, „Obywatelstwo z przeszkodami”. Są one dostępne w polonijnych księgarniach oraz bezpośrednio od wydawcy: Poradnik Sukces, 255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 1-718-224-3492.
Spis tych i wielu innych poradników w Internecie na stronie: www.poradniksukces.com
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
