Przypomnienie IRA
Dzięki swojej skrzętności pan Jurek zaoszczędził znaczną kwotę, która zapewni mu beztroską emeryturę. Teraz należy tylko zadbać, żeby nie stracić niepotrzebnie części środków na podatki.
Indywidualne konto emerytalne IRA (Individual Retirement Account) daje możliwość odpisania wpłat od podstawy podatkowej oraz odroczenia podatków od przychodów z tego konta. Zabezpiecza też majątek przed wierzycielami.
Zawsze mamy dostęp do swoich pieniędzy na koncie emerytalnym, ale IRS zachęca do trzymania pieniędzy przez nakładanie 10-procentowej kary (early withdrawal penalty) na niecierpliwych, którzy nie ukończyli 59.5 roku.
Wybrane kwoty dodawane są do naszego przychodu i ewentualnie obłożone podatkiem dochodowym zależnym od przedziału podatkowego.
Całkowita likwidacja konta IRA
Po osiągnięciu 59.5 roku mamy pełne prawo do dowolnego dysponowania naszymi pieniędzmi. Możemy nawet je wszystkie wypłacić jednorazowo, co nazywa się całkowitą dystrybucją (lump sum distribution), ale jest to mało praktyczne z powodu wysokich podatków.
Przykład: Powiedzmy, że przez lata uzbierało się na naszym IRA 10,000 dol. Jeżeli konto zlikwidujemy całkowicie, to nasz dochód za ten rok powiększy się o 10,000 dol., znajdziemy się w wysokim przedziale podatkowym i zapłacimy wysokie podatki federalne i stanowe.
Wyjątki od kary za wczesną wypłatę
Od kwot podjętych z kont emerytalnych IRA musimy zapłacić podatki dochodowe, a jeżeli nie mamy ukończonego 59.5 roku, to przyjdzie dodatkowo zapłacić 10 proc. kary (early withdrawal penalty). Istnieje kilka sytuacji, w których 10-procentowa kara nie obowiązuje. Są to: przypadki losowe, dystrybucja w serii równych rat, 60-dniowa pożyczka z IRA, zakup, budowa albo remont pierwszego domu, poniesienie kosztu wyższej edukacji podatnika albo jego dzieci, opłata ubezpieczenia zdrowotnego dla bezrobotnych, wydatki medyczne przekraczające 7.5 proc. dochodu brutto (Adjusted Gross Income), adopcja dziecka, powołanie rezerwisty do czynnej służby wojskowej. Ustawa SECURE 2.0 dodała kolejne wyjątki, m.in. jedną wypłatę rocznie na nagłe wydatki osobiste (do 1,000 dol.) oraz wypłatę dla ofiar przemocy domowej (do 10,000 dol., ale nie więcej niż połowa konta).
Wyjątki te wyjaśnione są dokładnie w książce „Amerykańskie emerytury”, która omawia również inne programy emerytalne dla pracowników i osób samozatrudnionych.
Stopniowe wypłacanie pieniędzy
Po ukończeniu 59.5 roku możemy wybierać pieniądze z IRA albo je tam zostawić. Jeżeli nie potrzebujemy pieniędzy na życie, powinniśmy trzymać je na IRA dobrze zainwestowane (w banku czy w funduszu powierniczym – mutual fund), by jak najdłużej akumulowały się z odroczeniem podatków.
Najkorzystniej jest wypłacać środki z konta emerytalnego stopniowo, tak żeby zapłacić jak najmniej podatków, czyli wtedy, gdy nasz przychód jest jak najmniejszy, czyli na emeryturze.
Spytaj swego księgowego, jaka wypłata jest optymalna w twojej sytuacji finansowej.
Obowiązkowa minimalna dystrybucja
Po osiągnięciu pewnego wieku właściciel konta emerytalnego (IRA, 401(k), deferred compensation) ma obowiązek zacząć wypłacać minimalną kwotę obliczoną tak, by opróżnić konto za życia. Nazywa się to Required Minimum Distribution (RMD).
Ustawa SECURE 2.0, która weszła w życie 29 grudnia 2022 roku, zezwala na opóźnienie przymusowych wypłat z kont emerytalnych zgodnie z następującym harmonogramem: 73 lata – dla osób, które ukończyły 72 lata po 31 grudnia 2022 r. (urodzonych w latach 1951–1959), oraz 75 lat – dla osób, które ukończą 74 lata po 31 grudnia 2032 r. (urodzonych w 1960 r. i później).
Pan Jurek nie musi się kłopotać ani przyjeżdżać specjalnie do Stanów. To instytucja finansowa, w której posiada konto IRA, ma obowiązek poinformować go o obowiązku RMD i obliczyć wysokość wypłat. Pan Jurek nie musi wypłacać gotówki, lecz może zlecić bankowi automatyczne przelewanie środków na inny, normalny (nie emerytalny) rachunek, np. na konto oszczędnościowe czy money market.
Wnioski
Opłaca się korzystać ze środków zakumulowanych na IRA i innych kontach emerytalnych jak najwolniej, by pieniędzy starczyło na całe życie, tym bardziej że pozostający na koncie IRA kapitał przyrasta z odroczeniem podatków.
Warto likwidować IRA tak, żeby zminimalizować podatki dochodowe. Skoro emerytura Social Security nie podlega opodatkowaniu dla umiarkowanie zarabiających, seniorzy po 65. roku życia mogą mieć oprócz niej inny przychód w wysokości 18,150 dol., a para seniorów – 35,500 dol. rocznie (w roku 2026; kwoty te odpowiadają standardowemu odliczeniu dla osób po 65. roku życia) i z reguły nie musieć słać deklaracji podatkowej. Dodatkowo w latach 2025–2028 każdej osobie po 65. roku życia przysługuje nowe odliczenie w wysokości do 6,000 dol. (zmniejszane przy dochodzie powyżej 75,000 dol., a dla małżeństw – 150,000 dol.). Trzeba jednak pamiętać, że wypłata z IRA zwiększa tzw. dochód „prowizoryczny” (provisional income – połowa świadczeń Social Security plus cały inny dochód). Gdy przekroczy on 25,000 dol. (osoba samotna) albo 32,000 dol. (małżeństwo), część emerytury Social Security staje się opodatkowana (IRS, Publikacja 915). Wtedy dochód brutto może przekroczyć próg i trzeba będzie złożyć zeznanie podatkowe – choć podatek może nadal wynieść zero dzięki dodatkowemu odliczeniu dla seniorów. Wynika z tego, że osoba mająca tylko emeryturę czy rentę Social Security może pobrać z konta IRA spore kwoty bez podatku albo z niewielkim podatkiem – warto to przeliczyć z księgowym. Wypłaty można dokonać pod koniec grudnia i zaraz na początku stycznia następnego roku, bo liczą się lata kalendarzowe.
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
