Ale raport ujawnia też coś, o czym wielu Polaków mieszkających w starszych domach na Brooklynie i w Queensie może nie wiedzieć: ołów w Twoim kranie nie pochodzi z wodociągu — pochodzi z Twoich rur. I właśnie teraz miasto oferuje im darmową wymianę.
573 tysiące analiz, zero naruszeń — co mówi raport NYC DEP
Nowojorski Departament Ochrony Środowiska (DEP) opublikował raport potwierdzający, że w 2025 roku woda pitna w mieście spełniała lub przekraczała wszystkie normy jakości ustalone przez stan Nowy Jork i federalną Agencję Ochrony Środowiska (EPA). Naukowcy DEP przeprowadzili ponad 573 300 analiz na 36 600 próbkach pobranych z systemu wodociągowego, zbiorników upstate i niemal tysiąca stacji monitoringu rozsianych po wszystkich dzielnicach miasta. Dodatkowo stacje robotyczne na zbiornikach i w strumieniach wykonały kolejne trzy miliony testów automatycznych.
Nowy Jork jest jednym z zaledwie pięciu dużych miast w Stanach Zjednoczonych, które nie filtrują swojej powierzchniowej wody pitnej. Systemy Catskill i Delaware — dostarczające ponad 91% nowojorskiej wody — działają na podstawie specjalnego zwolnienia z filtracji, wydanego przez stanowy Departament Zdrowia. Woda jest tak czysta u źródła, w górach Catskill i w dolinie Hudsonu, że nie wymaga filtrowania. Zamiast tego jest dezynfekowana chlorem i promieniowaniem UV w największej tego typu instalacji na świecie, zdolnej oczyścić ponad dwa miliardy galonów dziennie.
Ołów nie jest w wodociągu — jest w Twoim domu
I tu zaczyna się część raportu, która powinna zainteresować każdego Polaka mieszkającego w starszym budynku na Greenpoincie, w Maspeth, Ridgewood czy na Bronxie. Nowojorski system wodociągowy — 7000 mil akweduktów, tuneli i rur magistralnych — nie zawiera ołowiu. Jednak ołów może przedostawać się do wody pitnej przez rury przyłączeniowe i instalacje wewnętrzne budynku, za które odpowiada właściciel nieruchomości, a nie miasto.
Domy zbudowane przed 1961 rokiem — a takich na Greenpoincie i w starszych częściach Queens jest mnóstwo — mogą mieć ołowiane rury łączące budynek z miejską magistralą wodną. Według raportu DEP, w 2025 roku 16 z 326 próbek pobranych z kranów w domach mieszkańców przekroczyło tzw. poziom akcji dla ołowiu, wynoszący 15 mikrogramów na litr. To nie oznacza, że woda miejska jest zanieczyszczona — oznacza, że rury w tych konkretnych budynkach uwalniają ołów do wody, która wcześniej była czysta.
Ołów jest szczególnie niebezpieczny dla kobiet w ciąży, niemowląt i małych dzieci. Nie ma bezpiecznego poziomu ekspozycji na ołów u dzieci — nawet niskie stężenia mogą wpływać na rozwój mózgu.
Miasto zapłaci za wymianę Twoich rur — Bronx i Queens pierwsze
W 2025 roku Nowy Jork rozszerzył program darmowej wymiany ołowianych rur przyłączeniowych na nieruchomości w Bronxie i Queens — dzielnicach z dużą koncentracją starszego budownictwa i znaczącą obecnością polonijną. Program jest finansowany z 72 milionów dolarów w grantach i nieoprocentowanych pożyczkach, częściowo z federalnej ustawy infrastrukturalnej (Bipartisan Infrastructure Law), częściowo ze stanowego programu umorzeniowego.
Dla właściciela domu to oszczędność ponad 10 000 dolarów — tyle kosztowałaby wymiana rury na własną rękę. DEP ma kontaktować się bezpośrednio z właścicielami kwalifikujących się nieruchomości. Jeśli mieszkasz w starszym domu w jednej z tych dzielnic i nie otrzymałeś jeszcze informacji z miasta, warto samemu sprawdzić status swojej rury przyłączeniowej na interaktywnej mapie DEP pod adresem nyc.gov/dep/lead.
PFAS — „wieczne chemikalia” wykryte w jednej próbce na Bronxie
Raport ujawnia również, że w jednej próbce pobranej 8 stycznia 2025 roku w Van Cortlandt Village na Bronxie (kod pocztowy 10468) wykryto śladowe ilości PFOA — jednej z substancji z grupy PFAS, nazywanych „wiecznymi chemikaliami” ze względu na ich trwałość w środowisku. Stężenie wynosiło 2,7 nanograma na litr, znacznie poniżej normy stanowej wynoszącej 10 ng/L. W próbkach kwartalnych PFOA nie wykrywano. Inne substancje z grupy PFAS, w tym PFOS, nie zostały wykryte w żadnej próbce.
Dla kontekstu: Van Cortlandt Village graniczy z dzielnicami zamieszkałymi przez Polonię (Woodlawn, Norwood). Wynik jednej próbki poniżej normy nie oznacza zagrożenia, ale sam fakt wykrycia PFAS w wodzie jednego z największych systemów wodociągowych na świecie pokazuje, że monitoring jest prowadzony rzetelnie — i że warto śledzić wyniki.
Co możesz zrobić — pięć kroków od DEP
Niezależnie od tego, gdzie mieszkasz w Nowym Jorku, DEP zaleca kilka prostych kroków, które zmniejszają ryzyko kontaktu z ołowiem w wodzie z kranu:
- Przed piciem puść wodę przez 30 sekund do 2 minut — szczególnie gdy woda stała w rurach przez kilka godzin (rano, po powrocie z pracy). To wypłukuje ołów, który mógł się uwalniać ze stojącej wody.
- Do picia i gotowania używaj zimnej wody — gorąca woda z kranu rozpuszcza więcej ołowiu i innych metali z rur niż zimna.
- Raz w miesiącu wyczyść siatkę na kranie (aerator) — drobne cząstki ołowiu mogą się tam gromadzić.
- Rozważ filtr z certyfikatem NSF do usuwania ołowiu — montowany na kran, pod zlew lub dzbanek filtrujący.
- 5. Sprawdź materiał swojej rury przyłączeniowej — wejdź na nyc.gov/dep/lead, aby zobaczyć interaktywną mapę z informacją o rurach w Twoim budynku.
Tunel Wodny nr 3 — największa budowa w historii NYC dobiega końca
Na marginesie raportu warto odnotować, że Nowy Jork kończy budowę Tunelu Wodnego nr 3 — projektu wartego 6 miliardów dolarów, realizowanego od ponad 50 lat. Ostatnie dwa szyby powstają właśnie w Queens. To największy projekt budowlany w historii miasta i krytyczny zapasowy szlak wodny na wypadek awarii starszych tuneli nr 1 i 2. Dla polonijnych firm budowlanych w Queens to nie tylko informacja — to kontekst: infrastruktura, na której pracują, jest częścią systemu zaopatrującego w wodę 9 milionów ludzi.
Ile kosztuje woda w Nowym Jorku?
Typowe jednorodzinne gospodarstwo domowe w NYC zużywa około 70 000 galonów wody rocznie. Według stawek obowiązujących od lipca 2025, roczny koszt wody i kanalizacji wynosi około 1 224 dolarów — czyli nieco ponad 100 dolarów miesięcznie. To mniej niż w wielu miastach o porównywalnej wielkości, co jest bezpośrednim efektem tego, że Nowy Jork nie musi filtrować większości swojej wody.
Raport dostępny po polsku — ale czy ktoś o tym wie?
Na ostatniej stronie raportu DEP, obok angielskiego, hiszpańskiego, chińskiego i koreańskiego, znajduje się krótka nota po polsku: „Ten raport zawiera bardzo istotną informację o twojej wodzie pitnej. Przetłumacz go albo porozmawiaj z kimś, kto go rozumie.” To miły gest — ale prawda jest taka, że większość Polaków w Nowym Jorku nigdy tego raportu nie zobaczy, bo nikt im o nim nie powie po polsku.
Głos Polonii w USA — poland.us. Mieszkasz w starszym domu w NYC? Sprawdź swoje rury na nyc.gov/dep/lead. Szukasz polskiego hydraulika? Sprawdź katalog na polishpages.com.
