Zwiedzający ustawiali się w ogonku do Sali Salomona w Pałacu na Wyspie, gdzie prezentowano dokument wypożyczony z Archiwum Głównego Akt Dawnych. Edukatorzy muzealni opowiadali o kulisach uchwalenia konstytucji oraz reformach, które miały naprawić ustrój Rzeczypospolitej. Wśród nich – zniesienie wolnej elekcji na rzecz monarchii dziedzicznej, rozszerzenie praw mieszczan i chłopów, a także wprowadzenie trójpodziału władzy oraz zasady suwerenności narodu.
“W ówczesnej Europie zdominowanej przez monarchie absolutne, taka ustawa była rewolucyjna. Polska wyprzedziła swój czas” – zauważa prof. Dariusz Dudek z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, specjalista prawa konstytucyjnego.
Konstytucja 3 maja była nowatorskim projektem politycznym – wyprzedzającym epokę i stawiającym Rzeczpospolitą w jednym szeregu z najbardziej rozwiniętymi państwami świata. Opierając się na idei suwerenności narodu, ustanawiała trójpodział władzy, znosiła nieefektywne mechanizmy dawnej demokracji szlacheckiej i dawała podstawy do budowy nowoczesnego, sprawnego państwa prawa. Jej treść – zwięzła, ale doniosła – czerpała z najlepszych wzorców Oświecenia, a przy tym wyznaczała własny, oryginalny kierunek reform ustrojowych.
Jedną z atrakcji dnia było również “spotkanie z królem” – rekonstruktor w stroju z epoki opowiadał w ogrodach o królu Stanisławie Auguście Poniatowskim, który odegrał kluczową rolę w procesie uchwalenia konstytucji. Zwiedzający chętnie robili sobie z nim zdjęcia.
“To dzięki królowi i reformatorom z obozu patriotycznego możliwe było przyjęcie ustawy, która – choć obowiązywała krótko – na trwałe zapisała się w historii europejskiego konstytucjonalizmu” – podkreśla prof. Dudek.
Po raz pierwszy oficjalne obchody rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja w Polsce Ludowej odbyły się dopiero po 1989 roku. Obecnie jest to święto państwowe i jeden z najważniejszych dni w kalendarzu narodowym.
Family News Service
