Ks. Łukasz Bankowski – Watykan
Wiedza, pomoc i granice dyplomacji
Konferencję „Stolica Apostolska wobec systemów totalitarnych w XX wieku. Nowe spojrzenia i perspektywy badawcze” organizują Instytut Pamięci Narodowej, Papieski Komitet Nauk Historycznych oraz Papieski Uniwersytet Gregoriański.
Jak wyjaśnia ks. dr Adam Szpotański, pracownik wrocławskiego oddziału IPN, u podstaw inicjatywy leży pytanie o postawę Stolicy Apostolskiej wobec systemów, które zniewalały społeczeństwa i naruszały niepodległość innych państw. Polska i inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej doświadczyły w minionym stuleciu przemocy więcej niż jednego totalitaryzmu.
Badacze przyjrzą się temu, na ile Watykan dysponował rzetelnymi informacjami o działaniach dyktatur oraz czy dzięki sieci dyplomatycznej i kościelnej potrafił docierać do miejsc ludzkich dramatów i skutecznie pomagać. Podejmą również kwestię wpływu polityki Stolicy Apostolskiej na losy świata.
Od ratowania prześladowanych do pojednania
Program prowadzi od pierwszych konfrontacji z bolszewizmem i skrajnym nacjonalizmem, przez II wojnę światową, po doświadczenie reżimów komunistycznych. Wśród tematów znalazły się pomoc zakonnic dla prześladowanych we Włoszech oraz rola watykańskiej dyplomacji w ratowaniu węgierskich Żydów.
Kolejne wystąpienia będą dotyczyć ograniczania wolności Kościoła w Czechosłowacji, świadectwa katolików w Rumunii i sytuacji w Niemczech Wschodnich. Obrady obejmą także relacje Stolicy Apostolskiej z dyktaturami w Ameryce Łacińskiej.
Ważne miejsce zajmie polskie doświadczenie: postawa Jana Pawła II wobec reżimu komunistycznego, działania abp. Luigiego Poggiego w obliczu dezinformacji władz PRL oraz rola Pawła VI i Stolicy Apostolskiej w pojednaniu polsko-niemieckim.
Międzynarodowa odpowiedź na trudną historię
Ks. Szpotański informuje, że organizatorzy otrzymali ponad 65 zgłoszeń tematów z całego świata. Do udziału zaproszono badaczy reprezentujących liczne europejskie uczelnie i instytucje naukowe. Ich wystąpienia pozwolą zestawić doświadczenia różnych krajów i spojrzeć na watykańskie działania z wielu perspektyw.
Konferencji będzie towarzyszyć przygotowana przez IPN włoskojęzyczna wystawa o obchodach Milenium Chrztu Polski w środowiskach polonijnych w 1966 roku. Fotografie i dokumenty pochodzą z Archiwum Kościoła i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie.
Obrady odbędą się 28–29 października w Auli Magna Gregoriany. Wstęp jest wolny, bez wcześniejszej rejestracji. Referaty zostaną wygłoszone po włosku, angielsku i polsku.
Przygotowanie naukowe i organizacyjne
Za przygotowanie konferencji od strony merytorycznej i organizacyjnej odpowiadają Rada Naukowa oraz Komitet Organizacyjny.
W skład Rady Naukowej wchodzą: dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej; o. prof. Mark Lewis SJ, rektor Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego; oraz o. prof. Marek Inglot SJ, przewodniczący Papieskiego Komitetu Nauk Historycznych.
Komitet Organizacyjny tworzą: prof. Emilia Hrabovec z Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie i Papieskiego Komitetu Nauk Historycznych; dr Pierantonio Piatti, sekretarz Papieskiego Komitetu Nauk Historycznych; ks. prof. Jan Mikrut i ks. prof. Robert Regoli z Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego; dr Sebastian Pilarski, dyrektor Biura Badań Historycznych IPN; oraz ks. dr Adam Szpotański z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN we Wrocławiu.
