Pożyczka „na babcię”
Po dłuższej rozmowie z panią Eweliną poznałam okoliczności jej sprawy. Pani Ewelina całe życie pomagała rodzinie w Polsce. A to córka potrzebowała środków na mieszkanie, a to siostra na samochód. Co roku były święta, urodziny, rocznice, komunie, na które Ewelina słała paczki i gotówkę. Gdy ostatnio odwiedziła rodzinę, wnuczek rozkręcał biznes i niezbędne mu były pieniądze. Ewelina nie miała przy sobie gotówki, więc przystała na propozycję wnuka, żeby razem z nim zaciągnąć pożyczkę w banku. Wnuk nie miał stałej pracy, więc sam kredytu bankowego by nie dostał. Bank wniosek zatwierdził, bo Ewelina miała polskie dokumenty, polski adres i stały przychód – emeryturę ZUS. Ponadto Ewelina nigdzie indziej kredytów w Polsce nie miała, co bank dokładnie sprawdził.
Ewelina wróciła do Stanów. Po pół roku na polski adres Eweliny zaczęły przychodzić jakieś listy. Gdy siostra zadzwoniła w tej sprawie, Ewelina powiedziała, żeby listy odkładać, bo przejrzy je, gdy ponownie przyjedzie do Polski. Po paru miesiącach, ku zaskoczeniu Eweliny, wpłacana przez ZUS emerytura zmalała z 2,250 złotych do około 1,680 zł.
Bank ściąga długi
Wnuk pani Eweliny przeznaczył pożyczkę na założenie sklepu. Szybko przekonał się, że biznes jest deficytowy i rat nie ma z czego spłacać. Oto co się dzieje w takim przypadku.
Po 60 dniach od powstania zaległości bank śle do dłużnika list polecony, żeby mieć dowód, że wezwał go do zapłaty. W liście bank informuje, że w razie zaniedbania spłaty może wpisać go na czarną listę dłużników (jeżeli dług jest większy niż 200 złotych). Rodzina podpisała przyjęcie listu za panią Ewelinę. Po przekroczeniu 90 dni dług zostaje zapisany w Biurze Informacji Kredytowej, co oznacza niemożność skorzystania z jakiejkolwiek formy zakupów na raty i abonamentów komórkowych, telewizyjnych. Ale to dopiero początek.
Nakaz zapłaty dla banku
Bank zwraca się do sądu o wydanie nakazu zapłaty, korzystając z uproszczonego postępowania. Sąd wydaje nakaz automatycznie, sprawdza tylko, czy dług istnieje według papierów, czyli umów i faktur. Wydany nakaz zapłaty sąd doręcza pozwanemu wraz z pozwem i załącznikami, nakazując mu zaspokojenie roszczenia wraz z kosztami w określonym terminie od daty doręczenia nakazu zapłaty. Gdyby dłużnik nie zgodził się z treścią wydanego nakazu, sąd wyznaczy rozprawę, na której będą badane wszelkie wątpliwości. Ale pani Ewelina pisma sądowego nie czytała i sądowi nie odpowiedziała, więc wyrok się uprawomocnił. Bank najął komornika, a ten zwrócił się do ZUS o zajęcie emerytury.
Komornicze zajęcie emerytury
Pożyczanie „na babcię” lub „na dziadka” staje się w Polsce plagą. W rejestrach dłużników figuruje wiele osób w wieku emerytalnym. Długi dotyczą zarówno pożyczek gotówkowych w bankach, firmach pożyczkowych, umów zawieranych u operatorów telekomunikacyjnych, jak i zakupów ratalnych. Renciści i emeryci mają stałe dochody, więc dla banku są wiarygodni, w przeciwieństwie do wnuczków, siostrzeńców czy bratanków bez zdolności kredytowej.
Ile zabierze komornik
Komornik nie może zająć całej emerytury czy renty bez względu na to, ile kredytów i wierzycieli ma emeryt.
Z emerytury czy renty komornik może zabrać na długi inne niż alimentacyjne maksymalnie 25 proc. świadczenia, a przy tym musi zostawić emerytowi kwotę wolną od egzekucji. Najniższa emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna wynoszą od 1 marca 2026 roku 1978,49 zł, a kwota wolna od egzekucji należności innych niż alimentacyjne – 1401,57 zł. Kwoty te zmieniają się co roku 1 marca, wraz z waloryzacją świadczeń.
Uwaga: Jeżeli po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i należności z tytułu podatku dochodowego wysokość świadczenia jest niższa niż kwota wolna od potrąceń, komornik nie może przeprowadzić egzekucji. Również, na mocy ustawy, komornik nie może zająć ani „trzynastki”, ani „czternastki”. Osoby zadłużone mogą samodzielnie wykorzystać dodatkowe świadczenie na uregulowanie swoich należności.
Przedawnienie
Czy pomóc może przedawnienie? Obroną zadłużonego seniora może być podniesienie zarzutu, że dług jest przedawniony, czyli taki, o który wierzyciel się nie upomniał przez dłuższy czas. Od 2018 roku ogólny termin przedawnienia wynosi w Polsce sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata; koniec terminu przypada przy tym na ostatni dzień roku kalendarzowego. W praktyce należność za zakupioną rzecz przedawnia się w Polsce po dwóch latach, roszczenia banku z umowy kredytowej – po trzech latach, pożyczki osobiste – po sześciu latach, najem lokalu i roszczenia okresowe (np. abonament za telefon) – po trzech latach, należności podatkowe – po pięciu latach od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Bieg przedawnienia może zostać przerwany np. przez wniesienie pozwu przez wierzyciela czy firmę windykacyjną, złożenie wniosku do komornika o wszczęcie egzekucji, złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu (np. wyrokowi sądu), uznanie długu przez dłużnika, czym może być np. podpisanie umowy z firmą windykacyjną, że dłużnik zobowiązuje się dług spłacić.
Gdyby bank nie upomniał się u pani Eweliny o zwrot pożyczki przez trzy lata, dług uległby przedawnieniu. Ale upomniał się, uzyskał nakaz zapłaty, więc o przedawnieniu nie ma mowy.
Co należało zrobić?
Po pierwsze, pani Ewelina nie powinna była brać pożyczki dla wnuka, który jest dorosłym człowiekiem i powinien radzić sobie sam. Ale teraz jest już po fakcie.
Czy pani Ewelina coś osiągnęłaby, gdyby na pismo sądowe odpowiedziała? Niekoniecznie. Dług jest faktem, a ona nie ma nic na swoją obronę, bo plajta biznesu wnuka nie jest okolicznością łagodzącą. Nazwisko Eweliny i jej podpis są na umowie pożyczkowej, wnuk jest niewypłacalny, więc ona została pociągnięta do odpowiedzialności. Rozprawa przed sądem wydłużyłaby tylko procedurę i przysporzyła dodatkowych kosztów.
Jaka jest rada? Pani Ewelina nie ma innego wyjścia, jak spłacić pożyczkę. Informacja o niespłaconym w terminie kredycie pozostanie w polskim Biurze Informacji Kredytowej przez 5 lat.
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
