Pracodawca w Nowym Jorku może zwolnić bez podania przyczyny, ale nie z powodu rasy, pochodzenia, płci, religii, wieku, ciąży czy akcentu ani w odwecie za skargę. Przy odprawie za zrzeczenie się roszczeń pracownik ma w określonych sytuacjach 21 dni do namysłu i 7 na odwołanie podpisu.
Spotkanie z działem kadr bywa krótkie, a jego scenariusz powtarzalny: likwidacja stanowiska, podziękowanie za współpracę i plik dokumentów do podpisania. W środku znajduje się odprawa, często skromna, w zamian za obietnicę, że pracownik nigdy nie pozwie firmy.
„At-will” nie oznacza dowolności
W Nowym Jorku, New Jersey i większości stanów prywatny pracodawca może co do zasady rozstać się z pracownikiem z dowolnej przyczyny albo bez żadnej. Są jednak powody zakazane. Kancelaria Robert Wisniewski P.C. wymienia wśród nich m.in. rasę, pochodzenie narodowe, płeć (w tym przynależność do społeczności LGBT), religię, wiek, np. przy zastąpieniu pracownika znacznie młodszą osobą (w prawie federalnym ochrona dotyczy osób powyżej 40 lat; prawo stanu i miasta Nowy Jork chroni także młodszych), mówienie po angielsku z akcentem oraz ciążę, o której pracodawca wiedział.
Bezprawne jest też zwolnienie w odwecie za skargę na dyskryminację, na wrogie środowisko pracy czy na niewypłacone wynagrodzenie, a także za zeznania na rzecz kolegi. Kancelaria zwraca uwagę, że pracodawcy często nie podają powodu albo podają nieprawdziwy: słabszy okres w firmie, redukcję etatów, reorganizację. Dla pracowników z polskim akcentem, od biur na Manhattanie po magazyny w New Jersey, ta lista ma bardzo praktyczne znaczenie.
Kancelaria wymienia też szerzej rodzaje dyskryminacji, którymi się zajmuje. Obok wieku, płci, rasy czy religii są wśród nich m.in. status obywatelski, niepełnosprawność i brak racjonalnego dostosowania stanowiska pracy, orientacja seksualna, a nawet status osoby bezrobotnej. Bezprawna może być nie tylko decyzja o zwolnieniu, ale również odmowa zatrudnienia czy awansu z zakazanego powodu.
Odwet nie zawsze wygląda jak zwolnienie
Działania odwetowe mogą przybrać formę degradacji, kary dyscyplinarnej, obniżki pensji czy przeniesienia na inne stanowisko lub zmiany zakresu obowiązków. Bywają jednak subtelniejsze. Kancelaria wymienia wzmożony nadzór, plan naprawczy (performance improvement plan), nagłe negatywne oceny czy odmowę urlopu. No właśnie – seria takich sygnałów po złożeniu skargi często poprzedza samo zwolnienie.
Jako możliwe formy naprawienia szkody kancelaria wymienia przywrócenie do pracy z wyrównaniem wynagrodzenia i świadczeń albo odszkodowanie pieniężne. Ochronę przed dyskryminacją w zatrudnieniu na poziomie federalnym egzekwuje komisja EEOC, a zakres spraw prowadzonych przez kancelarię opisuje jej strona o bezprawnym zwolnieniu, dyskryminacji i odwecie.
21 dni na decyzję, 7 dni na odwołanie podpisu
Kancelaria zwraca uwagę, że pracodawcy często proponują odprawę bardzo skromną w zamian za zrzeczenie się roszczeń. W określonych okolicznościach pracownik musi otrzymać 21 dni na rozważenie takiej umowy i 7 dni na jej odwołanie już po podpisaniu. Ten czas istnieje po to, by dokumenty mógł przejrzeć prawnik.
Na swojej stronie kancelaria radzi wprost, by nie podpisywać dokumentów odprawy podczas spotkania z działem kadr czy przełożonym, tylko poprosić o czas na konsultację z adwokatem. Tam, gdzie przysługuje 21 dni, pracodawca nie może wymagać podpisu od ręki. Dla wielu osób z Polonii dochodzi do tego bariera językowa, bo umowy odpraw pisane są gęstym, prawniczym angielskim.
Bezpłatna konsultacja po polsku
Robert Wisniewski od ponad 30 lat prowadzi sprawy w sądach stanowych i federalnych, przed sądami arbitrażowymi i agencjami rządowymi. W sprawach pracowniczych i dyskryminacyjnych kancelaria reprezentuje wyłącznie pracowników.
Pierwsza konsultacja jest bezpłatna, a rozmowa może odbyć się po polsku, bezpośrednio z mecenasem. Kancelaria Robert Wisniewski P.C., telefon: 212-267-2102.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej; jego lektura nie tworzy relacji adwokat–klient. Materiał jest reklamą usług prawnych (attorney advertising). Wcześniejsze wyniki spraw nie gwarantują podobnych wyników w przyszłości.
