Film zostanie wyświetlony po polsku z angielskimi napisami. Wstęp wolny. To pokaz, na który warto przyjść z dziećmi, z przyjaciółmi, z amerykańskimi sąsiadami — bo ta historia, choć polska, jest uniwersalna.
Dlaczego „Katyń”
Wiosną 1940 roku sowieckie NKWD zamordowało ponad 22 tysiące polskich oficerów, policjantów, nauczycieli, lekarzy, inżynierów i duchownych — kwiat polskiej inteligencji, wziętej do niewoli po sowieckiej inwazji na Polskę 17 września 1939 roku. Ciała zakopano w masowych grobach w Lesie Katyńskim, w Miednoje, w Charkowie i w innych miejscach. Przez pół wieku Związek Radziecki kłamał, że zbrodni dokonali Niemcy. Prawda wyszła na jaw dopiero w 1990 roku, kiedy Michaił Gorbaczow oficjalnie przyznał, że rozkaz wydał Stalin.
Dla Andrzeja Wajdy — najwybitniejszego polskiego reżysera, laureata Oscara za całokształt twórczości — Katyń był sprawą osobistą. Jego ojciec, kapitan Jakub Wajda, zginął w Charkowie jako jedna z ofiar zbrodni. Wajda czekał na możliwość nakręcenia tego filmu przez całe życie. Zrealizował go w 2007 roku — miał wtedy 81 lat. Film był nominowany do Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny.
„Katyń” to nie tylko film wojenny. To film o kłamstwie — o tym, jak państwo może zamordować dwadzieścia dwa tysiące ludzi i przez pięćdziesiąt lat zmuszać ich rodziny do milczenia. To film o matkach, żonach i córkach, które wiedziały prawdę, ale nie mogły jej wypowiedzieć. I to film o tym, jak pamięć — nawet zakazana — przeżywa tych, którzy próbują ją zniszczyć.
Instytut Pileckiego na Manhattanie
Pokaz odbywa się w nowojorskim oddziale Instytutu Pileckiego — polskiej instytucji badawczej założonej w 2016 roku, zajmującej się historią XX-wiecznych totalitaryzmów. Oddział w Nowym Jorku, otwarty w 2026 roku przy 92 Greenwich Street na dolnym Manhattanie — kilka kroków od pomnika World Trade Center i Muzeum Dziedzictwa Żydowskiego — to przestrzeń wystawiennicza, badawcza i edukacyjna. Instytut nosi imię rotmistrza Witolda Pileckiego, który dobrowolnie dał się aresztować i wysłać do Auschwitz, żeby zbierać informacje o obozach zagłady dla alianckich rządów.
Pokaz „Katynia” wpisuje się w misję Instytutu — przypominanie światu o zbrodniach totalitarnych systemów i o ludziach, którzy im się sprzeciwili. Dla Polonii w Ameryce — to okazja, żeby zobaczyć ten film na dużym ekranie, w instytucji, która istnieje po to, żeby historia taka jak Katyń nigdy nie została zapomniana.
Szczegóły wydarzenia
Co: Pokaz filmu „Katyń” (reż. Andrzej Wajda, 2007) — po polsku z angielskimi napisami
Kiedy: Sobota, 11 kwietnia 2026, godzina 17:00
Gdzie: Instytut Pileckiego USA, 92 Greenwich Street, New York, NY 10006
Wstęp: Wolny
Czas trwania filmu: 121 minut
Dojazd: stacja metra Rector Street (linie 1, R, W) lub Fulton Street (linie 2, 3, 4, 5, A, C, J, Z). Instytut znajduje się w pobliżu 9/11 Memorial i Battery Park.
Kwiecień — miesiąc katyński
Pokaz nie jest przypadkowy. Kwiecień to miesiąc, w którym Polska wspomina ofiary Katynia — 13 kwietnia to rocznica odkrycia masowych grobów przez Niemców w 1943 roku. 10 kwietnia to rocznica katastrofy smoleńskiej z 2010 roku, w której zginęli prezydent Lech Kaczyński i 95 innych osób lecących na uroczystości katyńskie do Rosji. Te daty są wpisane w polską pamięć na stałe.
Dla Polonii w Ameryce — zwłaszcza dla młodego pokolenia, które zna Katyń z podręczników, ale nigdy nie widziało filmu Wajdy — to szansa na doświadczenie, które zostaje na długo. „Katyń” nie jest łatwym filmem. Ale jest koniecznym.
Redakcja, Głos Polonii w USA
Pokaz filmu „Katyń” | Sobota, 11 kwietnia 2026, godz. 17:00 | Instytut Pileckiego USA, 92 Greenwich St, New York, NY 10006 | Wstęp wolny | Film po polsku z angielskimi napisami
Czytaj więcej na poland.us. Szukasz polskich wydarzeń kulturalnych w Nowym Jorku? PolishPages.com.
