Kto patrzy ci na ręce?
Każdego dnia przez elektroniczne łącza przepływają miliony międzynarodowych transferów pieniędzy o wartości trylionów dolarów. Finansowe instytucje (banki, Western Union, MoneyGram, PayPal) korzystają z krajowych (ACH, Fedwire) i międzynarodowych sieci (SWIFT, CHIPS). Przesyłanie pieniędzy jest ściśle regulowane przez przepisy i nadzorowane w celu przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Ustawodawcy oraz resort finansowy sprawili, że przesyłanie pieniędzy jest łatwe dla uczciwych ludzi, ale coraz trudniejsze dla przestępczego światka.
OFAC (Office of Foreign Assets Control – czyli amerykańskie Biuro ds. Kontroli Aktywów Zagranicznych), jeden z działów Departamentu Skarbu, ma za zadanie badanie podejrzanych transferów finansowych. Przepisy nakazują, by instytucje finansowe sprawdzały nazwiska klientów, w czym pomagają im specjalistyczne serwisy komputerowe podłączone do bazy danych OFAC i innych baz organów ścigania.
Jan Kowalski idzie do swojego banku, żeby przesłać kilka tysięcy dolarów córce w Polsce. Co się dzieje? W zasadzie niewiele. Bank już dawno Kowalskiego prześwietlił, gdy otworzył mu konto oraz gdy okresowo porównywał nazwiska swoich klientów w bazach danych finansowego wywiadu. Bankowy komputer automatycznie sprawdzi też nazwisko odbiorcy pieniędzy. Córka pana Kowalskiego nie jest notowana w organach ścigania, więc przelew zrealizowany będzie bez problemu. I na tym kończy się zainteresowanie tajnych służb finansowych.
Formalności do spełnienia po przesłaniu darowizny
Jeżeli ślesz pieniądze do Polski na swoje własne konto, to nie musisz spełniać żadnych formalności. Możesz przelać każdą kwotę, a nie będą cię dotyczyć obowiązki ani podatkowe, ani raportowe.
Jeżeli natomiast ślesz darowiznę ze Stanów do Polski, to pamiętaj o dwóch sprawach:
- W Stanach: Zgłoś darowiznę do IRS, ale tylko wtedy, gdy podarowałeś jednej osobie ponad $19,000 w roku (limit na 2026 r.; IRS Form 709). Od nadwyżek podatek grozi po śmierci tylko multimilionerom, których wartość masy spadkowej przekroczy spadkowe zwolnienie wyznaczone na dany rok – w 2026 r. wynosi ono $15 mln.
- W Polsce: Osoba obdarowana powinna zameldować otrzymanie darowizny do urzędu skarbowego i ewentualnie zapłacić od niej podatek. Od podatku zwolniona jest najbliższa rodzina zaliczona do pierwszej grupy podatkowej (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo), pod warunkiem, że obdarowany zgłosi otrzymanie darowizny do urzędu skarbowego w ciągu sześciu miesięcy, a darowiznę pieniężną udokumentuje dowodem przekazania na swój rachunek bankowy albo przekazem pocztowym.
Czy bank doniesie o wysyłce do IRS?
Nie. Transfer środków za granicę nie jest zgłaszany do IRS, bo IRS nie jest nim zainteresowany, jako że przelew pieniędzy z konta na konto nie jest transakcją o konsekwencjach podatkowych. Twoje pieniądze zostały już obłożone podatkiem dochodowym w roku, gdy je zarobiłeś. Gdy pieniądze są „czyste”, IRS nie dba, czy przekładasz je z kieszeni do kieszeni czy z konta na konto.
Fiskus interesuje się natomiast większymi pieniędzmi trzymanymi za granicą. O ustawie o ujawnianiu kont zagranicznych (FATCA) piszę niżej, a więcej przeczytać można w książce „Jak chować pieniądze”.
Gotówka inaczej
Powszechne nieporozumienie o śledzeniu nas przez IRS bierze się pewnie stąd, że fiskus amerykański jest zainteresowany transakcjami gotówkowymi, bo próbuje ukrócić pranie brudnych pieniędzy. Jeżeli zaniesiesz do instytucji finansowej ponad $10,000 w gotówce, to zgłosi ona ten fakt do Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN). Również przewożenie ponad $10,000 w gotówce musi być zgłoszone na granicy.
Czy to znaczy, że posługiwanie się gotówką jest nielegalne? Nie. Wolno ci przynieść do banku nawet walizkę banknotów. Urzędnik gotówkę przyjmie, wykona dyspozycję, ale pośle do FinCEN Currency Transaction Report albo Suspicious Activity Report. Co FinCEN uczyni z tym fantem? Prawdopodobnie nic, chyba że twoje nazwisko figuruje na liście podejrzanych.
Pamiętaj też, że od 1 stycznia 2026 r. przekazy pieniężne za granicę opłacone gotówką, przekazem pieniężnym (money order), czekiem kasjerskim lub podobnym papierowym dokumentem są obłożone federalnym podatkiem w wysokości 1 proc. Pobiera go firma wysyłająca przekaz. Podatek ten nie dotyczy zwykłych przelewów z konta bankowego.
Czy polski Urząd Skarbowy dowie się o przelewie pieniędzy ze Stanów?
Nie. W Polsce, jak i w Stanach, przemieszczenie oszczędności nie jest transakcją o podatkowych konsekwencjach, więc banki nie donoszą polskiemu urzędowi skarbowemu o transakcjach spokojnych obywateli, ślących czyste pieniądze w legalnych celach. Twoje pieniądze są czyste, bo podatek zapłaciłeś w Stanach w roku uzyskania przychodu. Jeżeli mieszkasz w USA na stałe legalnie, to twój przychód w USA nie podlega podatkom dochodowym w Polsce.
Jeżeli posłałeś środki na swoje własne konto w Polsce, to zatrzymaj dokumentację poświadczającą transfer, wyciąg z amerykańskiego konta bankowego oraz amerykańskie rozliczenia podatkowe, bowiem mogą się przydać, gdy na przykład kupisz w Polsce samochód czy mieszkanie i polski fiskus spyta cię o pochodzenie pieniędzy. Podatek od dochodów nieujawnionych w Polsce wynosi 75% i stanowi interesujący temat na inny artykuł.
Podatki od darowizny rodziny w Polsce
Rodzina w Polsce powinna większe kwoty zgłaszać do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od daty nabycia i ewentualnie zapłacić podatek.
Pewne kwoty są w Polsce wolne od podatku, a zależą od stopnia pokrewieństwa. Limity kwot wolnych dotyczą darowizn udzielonych w ciągu pięciu lat i wynoszą (od 1 lipca 2023 r.): 36,120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej (małżonkowie, wstępni i zstępni), 27,090 zł – dla osób zaliczonych do II grupy podatkowej (bratankowie i siostrzeńcy, ciotki, wujowie, rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa itp.) oraz 5,733 zł – dla pozostałych osób należących do III grupy podatkowej.
Osoba obdarowana powinna sumować kwoty darowizn od każdego ofiarodawcy. Tak długo, jak suma w minionych 5 latach, otrzymana od jednej osoby, nie przekracza tych limitów, nie ma podatków ani nawet obowiązku zgłaszania darowizn.
Wymiar podatku od darowizn/spadków zależy od stopnia pokrewieństwa ze spadkodawcą (darczyńcą) oraz od wielkości kwoty otrzymanej w ostatnich 5 latach. Darowizny dla najbliższej rodziny (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo) zwolnione są całkowicie od podatków, pod warunkiem, że darowizna została zgłoszona w terminie. Jeżeli nie, to podatek wynosi od 3 do 7 proc. w pierwszej grupie, od 7 do 12 proc. w drugiej, a od 12 do 20 proc. w trzeciej grupie podatkowej.
FATCA
Do licznych przepisów mających na celu utrudnianie oszustw podatkowych i prania pieniędzy doszła uchwalona w 2010 roku Ustawa o ujawnianiu kont zagranicznych (FATCA). Aż 114 państw i terytoriów ma ze Stanami porozumienia o wdrażaniu FATCA i w rezultacie większość banków na świecie identyfikuje amerykańskich podatników i donosi do swoich nadrzędnych instytucji o ich większych kontach. Następnie instytucje te przekazują te informacje do amerykańskiego IRS. Polska współpracuje ze Stanami na podstawie polsko-amerykańskiego porozumienia w sprawie FATCA, które weszło w życie 1 lipca 2015 roku. Więcej na ten temat w książce pt. „Jak chować pieniądze przed fiskusem”.
Jak widać, tajemnica bankowa należy do przeszłości, ale uczciwi podatnicy nie mają się czego obawiać, pod warunkiem, że spełniają odpowiednie obowiązki raportowe.
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
