„Dziennik Polonijny” na pokazie wytopu żelaza: Pierwsze piece dymne tak zwane dymarki

Okres dziejów ludzkości, który nastąpił po epoce brązu nazywał się epoką żelaza. A nazwa ta dlatego zaistniała w dziejach ludzkości i świata, ponieważ właśnie żelazo, było głównym surowcem w wytwarzaniu potrzebnych człowiekowi narzędzi. Dlatego też ‘Dziennik Polonijny” wybrał się w Góry Świętokrzyskie, gdzie pokazywane były pierwsze prace człowieka polegające na wytopie potrzebnego żelaza.

File66ba290026166author202408121123
Ewa Michałowska-Walkiewicz
15 września, 2026
Iron crafting ewa head
Fot. Ewa Michałowska-Walkiewicz

Odpowiednia dostępność żelaza

Żelazo jak wiemy, jest materiałem bardziej dostępnym na świecie, niż dla przykładu był brąz. Najbardziej popularnym surowcem do wytwarzania żelaza w epoce starożytnej, były tak zwane rudy darniowe oraz rudy błotne. W nich to zawartość żelaza wahała się niekiedy do 50% wspomnianego pierwiastka. Występowały one najczęściej tuż przy powierzchni ziemi, zatem były one  bardzo łatwe w eksploatacji. Niekiedy jednak sięgano do głębszych pokładów rud żelaza, ale to jak wiemy wiązało się z czasochłonnymi i dość trudnymi metodami górniczymi.

Redukcja tlenków

Żelazo otrzymywano we wspomnianym czasie, poprzez termiczną redukcję zawartych w nim tlenków. Było to przy okazji oddzielenie czystego surowca od wszelkich zanieczyszczeń. Kolejnym procesem jakie przechodziły rudy żelaza, był proces prażenia węglem drzewnym. W najwcześniejszym okresie wytopu żelaza, dokonywano tego w tak zwanych ogniskach otwartych. Dopiero z biegiem czasu, zastosowano w tym procesie piece dymne tak zwane dymarki.

Warstwowe ułożenie

Żelazo umieszczano zatem w piecu warstwowo, razem z węglem drzewnym. Następnie rozgrzewano taki piec do temperatury około 1300 stopni, no i wtedy właśnie dochodziło do redukcji tlenków i utworzenia się czystego metalu. W wyniku wspomnianego procesu, człowiek wówczas otrzymywał metal w postaci łupki, która tym razem była zanieczyszczona węglem drzewnym. W celu pozbycia się tych zanieczyszczeń, przekuwano łupkę z jednoczesnym jej podgrzewaniem. Żelazo poddawano także nawęglaniu wraz z hartowaniem.

Newsletter Dziennika Polonijnego

3 comments

Zostaw swój komentarz

Post
Filter