Obywatelstwo dziecka urodzonego w Stanach
Jeżeli dziecko urodzi się na ziemi amerykańskiej, to dzięki „prawu ziemi” obywatelstwo amerykańskie otrzymuje automatycznie, niezależnie od statusu imigracyjnego rodziców. Potwierdził to Sąd Najwyższy USA w orzeczeniu Trump v. Barbara z 30 czerwca 2026 r., uznając, że XIV poprawka do Konstytucji gwarantuje obywatelstwo dzieciom urodzonym w USA także wtedy, gdy rodzice przebywają tu czasowo lub nielegalnie. Sąd utrzymał tym samym orzeczenie uznające za nieważne rozporządzenie prezydenta z 20 stycznia 2025 r., które miało to prawo ograniczyć.
Osoba taka jest uprawniona do otrzymania paszportu amerykańskiego w USA. Aby otrzymać paszport amerykański, należy przedstawić dowody potwierdzające, że dana osoba urodziła się na terenie USA. Dowodem branym pod uwagę w pierwszej kolejności jest akt urodzenia. Jeżeli brak jest danych o narodzeniu dziecka, akt urodzenia może być zastąpiony innym oficjalnym dokumentem wydanym nie później niż pięć lat po urodzeniu. Takim dokumentem może być np. akt chrztu czy wypis ze szpitalnego aktu urodzenia.
Obywatelstwo dziecka urodzonego poza USA
Sekcja 301(c) Immigration and Nationality Act (INA) precyzuje uprawnienia do obywatelstwa dziecka urodzonego poza USA. Dziecko nabywa obywatelstwo, jeżeli (1) obydwoje jego rodzice są obywatelami i (2) przynajmniej jeden z nich miał miejsce zamieszkania (residence) w USA przed narodzinami dziecka.
Trochę inaczej jest, gdy tylko jedno z rodziców jest obywatelem, drugie – cudzoziemcem. Sekcja 301(g) INA dyktuje, że wtedy dziecko urodzone poza granicami USA nabywa obywatelstwo, jeżeli: (1) jedno z rodziców jest obywatelem amerykańskim i (2) rodzic ten był fizycznie obecny w USA przez co najmniej pięć lat przed narodzinami dziecka, w tym dwa lata po ukończeniu 14 lat. Po więcej szukaj w sieci „Acquisition of U.S. Citizenship by a Child Born Abroad” na stronie travel.state.gov.
Amerykański Konsulat wyjaśnia na swojej witrynie, że dokumentami potwierdzającymi fizyczną obecność rodzica w USA są odcinki pensji (W-2), zeznania podatkowe, świadectwa szkolne, dokumenty z miejsca pracy, rachunki za wynajem, dokumenty potwierdzające honorową służbę wojskową w USA, zatrudnienie przez rząd USA lub niektóre międzyrządowe organizacje międzynarodowe. Stemple w paszportach amerykańskich mogą stanowić jeden z dowodów przebywania w USA, ale nie są wystarczającym dowodem. Prawo jazdy nie stanowi dowodu na przebywanie w USA.
Konsularny raport urodzenia za granicą
Rodzice dziecka powinni jak najszybciej skontaktować się z amerykańskim konsulatem, by ten wystawił Konsularny raport urodzenia za granicą (Consular Report of Birth Abroad of a Citizen of the US, w skrócie CRBA). Należy przynieść akt urodzenia dziecka, amerykański paszport i dokumenty potwierdzające pobyt w Stanach. Gdy wszystkie warunki są spełnione, konsul zatwierdzi raport urodzenia CRBA i pośle go do Departamentu Stanu w Ameryce, który wydrukuje oficjalny dokument FS-240, potwierdzający obywatelstwo dziecka. Na podstawie tego dokumentu można uzyskać dla dziecka paszport. Patrz: https://pl.usembassy.gov/wp-content/uploads/sites/23/CRBA-Polish-1.pdf
Jak wwieźć dziecko urodzone w Polsce do Stanów?
Dziecko musi mieć amerykański paszport, by przekroczyć amerykańską granicę. Sam Raport konsularny urodzenia za granicą nie wystarczy. Wniosek o paszport można złożyć w konsulacie już razem z wnioskiem o Raport urodzenia dziecka za granicą. Więcej znajdziesz w sieci: https://travel.state.gov/content/travel/en/international-travel/while-abroad/birth-abroad.html. Szukaj „Birth of U.S. Citizens Abroad”.
Obywatelstwo polskie naszych dzieci
Dziecko nabywa polskie obywatelstwo, jeżeli co najmniej jedno z rodziców posiada obywatelstwo polskie, bez względu na miejsce urodzenia dziecka. Dziecko przysposobione przez osobę lub osoby mające obywatelstwo polskie nabywa to obywatelstwo, jeżeli przysposobienie pełne nastąpiło przed ukończeniem przez nie 16 lat.
Wniosek o paszport dziecka można złożyć w Polsce u dowolnego wojewody albo w Stanach w polskim konsulacie. Obydwoje rodzice muszą być obecni przy złożeniu wniosku o paszport dla dziecka. Jeżeli jest to niemożliwe, to drugi rodzic musi wyrazić zgodę na piśmie, a jego podpis na zgodzie musi zostać potwierdzony przez notariusza, konsula albo urzędnika punktu paszportowego.
Dzieci amerykańskich ekspatriantów
W Polsce mieszka wielu ludzi z obywatelstwem amerykańskim. Czy ich dzieci też mogą uzyskać amerykańskie obywatelstwo? Prawdopodobnie, ale nie zawsze w uproszczony sposób przez otrzymanie Konsularnego raportu urodzenia za granicą. Raport może nie przysługiwać, gdy rodzic nie spełnia warunku udokumentowania wcześniejszego pobytu w Stanach.
Wniosek: O obywatelstwo dziecka należy ubiegać się jak najszybciej po narodzeniu. A przenosząc się do Polski, należy wziąć ze sobą dokumenty poświadczające zamieszkiwanie w Stanach. Mogą się przydać.
Kiedy rodzice muszą wrócić do Stanów?
Pan Piotr pyta, ile czasu córka, obywatelka, może przebywać poza Stanami Zjednoczonymi, a ile jej mąż, który ma zieloną kartę.
Córka może przebywać poza granicami USA, ile chce, bo ma obywatelstwo i go nie straci. Jej mąż, który jest stałym rezydentem, może opuścić USA czasowo, nie dłużej niż na pół roku, by nie stworzyć wrażenia porzucenia stałej rezydencji. Oczywiście różne są okoliczności. Radzę przeczytać książkę „Obywatelstwo z przeszkodami”, albo lepiej – porozmawiać z prawnikiem imigracyjnym o swojej konkretnej sytuacji.
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
