Gdy braknie dla ciebie miejsca
Jeżeli zabrakło miejsca dla pasażera wbrew jego woli, federalne prawo wymaga, by linia lotnicza wypłaciła mu rekompensatę w wysokości 200% ceny jego biletu w jedną stronę, maksymalnie $1,075, gdy zastępczy lot dowiezie go do miejsca przeznaczenia od godziny do dwóch godzin później (na lotach międzynarodowych – od godziny do czterech godzin później). Gdy pasażer spóźni się więcej niż 2 godziny (na lotach międzynarodowych – więcej niż 4 godziny), rekompensata zostaje podwojona do 400% ceny biletu, maksymalnie $2,150. Linia musi zaproponować rekompensatę na lotnisku tego samego dnia, gotówką lub czekiem; jeżeli odlecisz zastępczym samolotem wcześniej, pieniądze muszą zostać wysłane w ciągu 24 godzin. Linie lotnicze często oferują zamiast tego kupony na przyszłe loty. W takim przypadku możesz upomnieć się o wyższą kwotę. Ile dostaniesz, zależy od humoru pracownika linii lotniczych.
Jeżeli sam zrzekniesz się swojego miejsca
Wielu odrzuconych (bumped) pasażerów denerwuje się i głośno oponuje na lotnisku, co źle wpływa na prestiż linii lotniczej. Dlatego w takich sytuacjach pracownicy linii najpierw poszukują pasażerów, którzy zrzekną się swoich miejsc dobrowolnie. Przepisy nie nakazują żadnej specjalnej nagrody za dobrowolne odstąpienie miejsca w samolocie, ale większość przewoźników oferuje ochotnikom bezpłatny bilet do dowolnego miejsca albo kupon na kilkaset dolarów, a oprócz tego, oczywiście, miejsce w następnym samolocie. Jeżeli opóźnienie jest dłuższe, firma funduje obiad, a nawet nocleg w hotelu. Nagrody są hojne, bo linie lotnicze nie chcą spowodować przymusowego odrzucania pasażerów (involuntary bumping), by nie dopuścić do kompromitacji i nie zrazić klientów na zawsze.
Jeżeli samolot jest pełny, zabrakło miejsc dla zdesperowanego pasażera, a nikt nie chce odstąpić miejsca, linia lotnicza gotowa jest zaoferować nawet $1,000 nagrody w gotówce plus nocleg i obiad, gdy następny lot jest nazajutrz. Jeżeli ci się nie spieszy specjalnie, to dlaczego nie skorzystać z takiej oferty?
Uwaga: Negocjując nagrodę, spytaj, kiedy będziesz mógł wykorzystać oferowany kupon, kiedy on wygasa, czy możesz go odstąpić i czy możesz użyć go na kilka podróży. Jeżeli np. dostaniesz kupon na $500, a wykorzystasz go na podróż wartą $300, możesz stracić pozostałe $200.
Jeżeli następny lot jest nazajutrz
Gdy twój najbliższy zastępczy lot jest dopiero następnego dnia, to twoje prawa zależą od sytuacji. Jeżeli opóźnienie było spowodowane przez linie lotnicze (awaria techniczna, spóźnione połączenie), to przewoźnik może zafundować ci hotel i przeważnie obiad. Przepisy mu tego nie nakazują, ale linie lotnicze wolą zadbać o klienta.
Gdy powodem opóźnienia była pogoda, terroryzm czy ogólny brak paliwa, to nie jesteś upoważniony do żadnej rekompensaty. Jeżeli twój lot został anulowany (cancelled), to linia lotnicza może zapłacić za twój hotel i ewentualnie posiłek, ale nie musi.
Wyjątki od reguły
Od reguł regulujących prawa pasażera w razie braku dla niego miejsca są jednakże wyjątki.
- Ażeby dostać rekompensatę za brak miejsca, musisz mieć potwierdzoną rezerwację (confirmed reservation).
- Musisz zgłosić się do odprawy (check-in) w terminie wyznaczonym przez linię lotniczą i stawić się przy wyjściu do samolotu (gate) na czas. Terminy te ustala każdy przewoźnik i bywają różne dla lotów krajowych i międzynarodowych – sprawdź je przed podróżą. Jeżeli z kartą pokładową (boarding pass) zgłosisz się później, możesz stracić przypisane dla ciebie wcześniej miejsce.
- Rekompensata nie należy ci się, jeżeli linie lotnicze dowiozą cię innym samolotem w ciągu godziny od planowanego terminu przylotu.
- Jeżeli linie lotnicze ze względów operacyjnych lub bezpieczeństwa są zmuszone użyć mniejszego samolotu, to nie muszą kompensować opóźnienia pasażerom, którzy się nie zmieścili.
- Wyżej opisane reguły nie stosują się też do lotów czarterowych oraz rejsowych lotów samolotami mającymi mniej niż 30 miejsc. Obejmują loty z lotnisk w USA, nie dotyczą natomiast rejsów międzynarodowych w kierunku USA.
- Unia Europejska ma swoje własne przepisy, więc spytaj swego agenta podróży, jeżeli planujesz lecieć pomiędzy europejskimi miastami.
Aktualne zasady opisuje Departament Transportu USA: www.transportation.gov.
Rady dla tych, którym się spieszy
Oto wskazówki dla osób, które nie mogą pozwolić sobie na opóźnienia.
- Zarezerwuj i wykup bilet z należytym wyprzedzeniem.
- Unikaj latania w godzinach szczytu. Najbezpieczniejsze są godziny pomiędzy 10 rano i 4 po południu w dni powszednie.
- Przyjdź na lotnisko wcześnie. Jeżeli zgłosisz się do odprawy w ostatniej chwili, twoje miejsce może być już oddane pasażerowi oczekującemu w kolejce (standby passenger).
- Jeżeli zabrakło dla ciebie miejsca wbrew twojej woli, pamiętaj, że należy ci się opisana wyżej finansowa rekompensata.
Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek o profilu finansowym i konsumenckim. 255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 718-224-3492, www.poradniksukces.com
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
