Częste zrzuty dla Armii Krajowej w sposób znaczący zaopatrywały walczących w broń. Cichociemni przedostający się drogą lotniczą do kraju byli nieocenioną pomocą. Tą drogą do walczącej Polski trafiało też wsparcie finansowe.Celem wystawy jest przywrócenie do świadomości historycznej wiedzy o tym, że nad Polską rozegrała się jedna z najważniejszych, a mało znanych bitew – “Bitwa o śląskie paliwo”. Odwaga lotników spowodowała że bitwa ta została wygrana a kurek z paliwem do silników niemieckich czołgów, samochodów i samolotów został zakręcony. Żołnierze Armii Krajowej drogą powietrzna dostawali niezbędną do prowadzenia walki pomoc i czuli, że nie są w tej walce osamotnieni, że są częścią wolnego świata walczącego z Niemcami
Na wystawie oprócz pamiątek, mundurów i oporządzania zostały pokazane historie załóg, którym nie było dane powrócić do macierzystych lotnisk i swoją misję zakończyły awaryjnymi lądowaniami na terenie Małopolski. Wielu z nich za swoją odwagę zapłaciło życiem.Temat działań lotniczych nad Małopolską, strat lotnictwa polskiego, sił powietrznych Wspólnoty Brytyjskiej oraz USAAF był przemilczany w okresie komunistycznym, w niektórych przypadkach historię zacierano i fałszowano, aż do kuriozalnych przypadków wieloletniej inwigilacji przez UB/SB miejsc zrzutów, a nawet miejsc katastrof maszyn alianckich. Co dziwniejsze, także rzeczywisty udział lotnictwa sowieckiego i skala jego strat, także stanowiła ukrywany obszar historii.
Mieli po 19-20 lat. Słuchali muzyki z czarnych, ebonitowych płyt, z pokrytych brokatem głośników – orkiestry Glenna Millera, Chóru Dana, Lale Andersen, ansamblu “Wiesołyje Riebiata”. Dla wielu z nich nadany wieczorem przez BBC mazur oznaczał 12 godzin za sterami samotnego bombowca, niosącego w zasobnikach nie tylko broń, leki – lecz przede wszystkim Nadzieję – innym dziewiętnastolatkom, oczekującym na leśnych placówkach Armii Krajowej lub na czarnym od dymu Placu Napoleona, w środku walczącej Warszawy.
Dla chłopców, którzy w ogniu przeciwlotniczym nad Blachownią Śląską, Kędzierzynem, rafinerią w Trzebini szybko stawali się mężczyznami, zagwizdany rankiem, przed startem z bazy we Włoszech, kawałek swingu i powiedzonko: “Coffee and Donut”, oznaczały: “wróćmy wszyscy szczęśliwie. Na muzykę, kawusię i pączki”.
Częścią wojennej rzeczywistości było pulsujące zielonym światłem “magiczne oko” starego radioodbiornika, sączącego słodką muzykę podczas programu “For the Forces” i pulsujący takim samym, zimnym blaskiem ekran niemieckiego radaru pokładowego z wypisanym kolejnym wyrokiem śmierci na polską czy południowoafrykańską załogę, skradającą się w mroku za zrzutami dla Polski Podziemnej.O tym wszystkim chcemy odpowiedzieć – muzyką i obrazem. A także, położonymi w szklanej gablocie aluminiowymi strzępami samolotów niosących wolność – piszą autorzy wystawy.
Organizatorami wystawy są:
Muzeum Armii Krajowej, Muzeum Czynu Zbrojnego, Polskie Towarzystwo Historyczne – Oddział w Nowym Targu, Radio Kraków, Grupa Badawcza AMIAP (Aircraft Missing In Action Project), Politechnika Krakowska – Instytut Architektury Krajobrazu, Fundacja im. Tadeusza Kościuszki, Wiejski Ośrodek Kultury w Ochotnicy Górnej, Instytut 52.
Kurator wystawy:
Robert Springwald, Muzeum Armii Krajowej.
Autorzy wystawy:
dr inż. arch. Krzysztof Wielgus, – Politechnika Krakowska
Robert Springwald i Tadeusz Żaba – Muzeum Armii Krajowej
Mateusz Palka – nadzór merytoryczny nad eksponatami
Dominik Synowiec i Tomasz Jastrzebski – archeologia lotnicza
Waldemar Dąbrowski – oprawa plastyczna
Szymon Serwatka, Aircraft M.I.A., Jadwiga Środulska Wielgus – Projekty graficzne
Autor zdjęć i Tekstu
Robert Springwald
więcej informacji
514-642-628
