Czy wczesna emerytura jest mniejsza na zawsze?
Niestety, tak. Wcześniejszą emeryturę można już pobierać w wieku 62 lat, ale wtedy jest ona permanentnie pomniejszona zależnie od twego wieku. Na przykład dla osób urodzonych w 1960 r. i później, których pełny wiek emerytalny wynosi 67 lat, emerytura pobierana od 62. roku życia jest niższa o 30% od pełnej emerytury. Konsekwencje mogą być jeszcze poważniejsze dla pracownika, którego żona planuje pobieranie świadczeń małżeńskich (spousal benefits) lub kiedyś – renty wdowiej.
Jeżeli mąż przejdzie na wczesną emeryturę w wieku 62 lat, dostanie 70% swojej pełnej stawki. Gdy jego żona złoży wniosek o rentę małżeńską, również mając 62 lata, to dostanie 32.5% jego pełnej stawki zamiast 50%, które otrzymałaby w pełnym wieku emerytalnym. Wczesna emerytura męża może też obniżyć przyszłą rentę wdowią żony. W sumie niecierpliwe małżeństwo pozbawia się dziesiątek, a nawet setek tysięcy dolarów na przestrzeni swego życia.
Czy pobieranie emerytury ZUS odbija się negatywnie na świadczeniach Social Security?
Już nie. Przez wiele lat odbiorcy polskich emerytur czy rent mieli pomniejszone świadczenia Social Security, gdyż klauzula ustawy o Social Security zwana „Windfall Elimination Provision” (WEP) nakazywała redukcję świadczeń dla osób, które pracowały poza systemem Social Security (w Polsce czy dla amerykańskiego rządu). WEP został zniesiony ustawą Social Security Fairness Act, podpisaną 5 stycznia 2025 r. Ustawa zniosła również Government Pension Offset (GPO). Zmiana dotyczy świadczeń należnych za styczeń 2024 r. i później, a Administracja Social Security wypłaciła wyrównania.
Czy redukcja emerytury dotyczyła również emerytur łączonych?
Redukcja nie dotyczyła łączonych emerytur i rent (totalized benefits) wyliczonych zgodnie z umową obowiązującą od 1 marca 2009 roku. Pomniejszenie świadczeń według WEP było też stopniowo zmniejszane dla osób, które pracowały w Stanach powyżej 20 lat, i znikało dla osób z 30-letnim stażem pracy lub dłuższym. Redukcja nie dotyczyła też świadczeń wdów czy wdowców.
Administracja Social Security wyjaśnia skutki Social Security Fairness Act na swojej stronie: www.ssa.gov. Łączenie polskich i amerykańskich emerytur wyjaśnione jest dokładnie w książce pt. „Emerytura polska i amerykańska”.
Czy umowa emerytalna spowodowała redukcję świadczeń?
Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o zabezpieczeniu społecznym weszła w życie 1 marca 2009 r. Wniosła ona kilka zmian dla polsko-amerykańskich emerytów i rencistów, a najważniejszą z nich jest możliwość łączenia okresów ubezpieczenia.
Umowa niczego nie zmieniła w sprawie Windfall Elimination Provision, bo ten przepis obowiązywał od 1985 roku – aż do jego zniesienia w 2025 roku.
Dlaczego innym nie pomniejszano?
Wiele osób przytaczało przykłady znajomych, którzy pobierali emerytury w Polsce, a Social Security nie mieli redukowanej. Powodów mogło być kilka: może rozpoczęli pobieranie świadczeń przed rokiem 1985, przed wejściem w życie Windfall Elimination Provision. Może pobierali w Polsce emeryturę łączoną, może pracowali w USA ponad trzydzieści lat, może pobierali świadczenia wdowie. A może po prostu do pobierania świadczeń ZUS czy KRUS się nie przyznali. Dziś, po zniesieniu WEP, polska emerytura nie pomniejsza już świadczeń Social Security.
Czy SSA zmniejszy mi emeryturę, gdy wyjadę do Polski?
Jeżeli ktoś ma obywatelstwo, to emerytura wypłacana w Polsce zmniejszana mu nie jest. Ale świadczenia Social Security wypłacane w Polsce nierezydentom podatkowym USA (osobom bez amerykańskiego obywatelstwa i bez zielonej karty) są dodatkowo pomniejszone o 25.5%.
Powodem jest fakt, że osobom niebędącym rezydentami do celów podatkowych (nonresident alien for tax purposes) 85% świadczeń Social Security jest obłożone 30-procentowym podatkiem. Podatek ten jest przedmiotem międzynarodowych umów podatkowych, a nie polsko-amerykańskiej umowy o zabezpieczeniu społecznym. Polska nie znajduje się na liście krajów, których rezydenci są z tego podatku zwolnieni.
Rada: Osoby planujące wyjechać na emeryturę do Polski powinny uzyskać amerykańskie obywatelstwo. To się opłaci.
Dlaczego potrącają mi podatki od emerytury ZUS?
Często emerytura ZUS czy KRUS jest przelewana na konto w polskim banku, a odbiorca mieszka w Stanach i buntuje się z powodu potrącanych podatków.
Niestety, zamieszkiwanie poza granicami Polski nie zawsze zwalnia nas z płacenia polskich podatków dochodowych. Z emerytury potrącana jest zaliczka na podatek dochodowy oraz składka na Narodowy Fundusz Zdrowia. Osoby mieszkające za granicą mogą wystąpić o zniesienie obowiązku płacenia składki na Narodowy Fundusz Zdrowia, ale wtedy nie będą miały ubezpieczenia zdrowotnego, gdy przyjadą na wakacje do Polski (Medicare nie płaci za granicą).
Ile traci nielegalny?
Może wszystko, może nic. To zależy od tego, czy ma dobry numer Social Security wydany przed rokiem 2004.
Na mocy Social Security Protection Act z roku 2004 osoby składające wnioski po 1 stycznia 2004 roku muszą spełnić dodatkowe wymagania. Krótko mówiąc, od roku 2004 na emeryturę ani rentę Social Security nie mają szansy nielegalni imigranci, którzy nigdy nie mieli dobrego numeru Social Security i ciągle nie mają uregulowanego statusu imigracyjnego. Praca na cudzy czy fałszywy numer, jak również na numer podatnika (ITIN), dyskwalifikuje wnioskodawcę. Jedyną radą dla nich jest uregulowanie statusu imigracyjnego. Nowe przepisy dotyczą tylko osób składających wnioski o świadczenia emerytalne czy rentowe po 1 stycznia 2004. Jeżeli ktoś otrzymał emeryturę wcześniej, to nie zostanie mu ona odebrana.
Przepisy zaczynają się dodatkowo komplikować, jeżeli ktoś miał kartę Social Security wydaną wcześniej, gdy stracił legalny pobyt oraz gdy ma rodzinę, która chce pobierać świadczenia na jego konto. Kwestie te wyjaśnia obszernie książka „Ubezpieczenie społeczne Social Security”.
Gdy w urzędzie SSA nie chcą rozmawiać z nielegalnym
Zasiedziali nielegalni pracują jak najdłużej na dobry numer, w Stanach składają wniosek o emerytury, a odbierają je w Polsce. Ale zdarza się, że urzędnicy w SSA nie wiedzą, jak obsłużyć imigranta bez papierów. Informują go błędnie, że nic mu się nie należy, a nawet wypraszają z biura.
Rada: W książce pt. „Ubezpieczenie społeczne Social Security” znajduje się napisany po angielsku list do Social Security Administration wraz z cytatem odpowiedniego paragrafu, którym można się posłużyć, by przekonać urzędnika, by przyjął wniosek o emeryturę w USA, mimo że twój status imigracyjny jest nielegalny.
Wniosek o emeryturę można też złożyć w Biurze Świadczeń Federalnych (FBU) przy ambasadzie amerykańskiej w Warszawie (e-mail: [email protected]) lub przy konsulacie generalnym USA w Krakowie (e-mail: [email protected]). Aktualne dane kontaktowe podaje strona www.ssa.gov/foreign/iclaim.htm.
Jak sami sobie pomniejszamy emerytury
Przeważnie to nie inni przyczyniają się do pomniejszenia nam emerytury czy renty rodzinnej, lecz my sami. Zarobki w ciągu kariery zawodowej, wiek, w którym przechodzimy na emeryturę, stan cywilny, wybrane świadczenie (własne czy małżonka), praca na emeryturze, status imigracyjny, ubezpieczenie Medicare – wszystko wpływa na wysokość świadczeń. Badania naukowców z Center for Retirement Research przy Boston College wykazały, że odpowiednia kombinacja wieku i świadczeń Social Security może powiększyć dochód małżeństwa nawet o 19%, co w ciągu życia może urosnąć do dziesiątek, nawet setek tysięcy dolarów. Strategie pozwalające małżonkom na znaczne powiększenie ich świadczeń wyjaśniam w książce pt. „Ubezpieczenie społeczne Social Security”.
Szczególną uwagę do spraw emerytalnych powinni przykładać imigranci, gdyż na ich sytuację rzutują dodatkowe czynniki: stan imigracyjny, polska emerytura czy renta, kraj zamieszkania, zmiana sytuacji podatkowej po wyjeździe do Polski.
Dla osób planujących powrót na emeryturę do Polski nieodzowna jest książka pt. „Emerytura reemigranta w Polsce”.
Elżbieta Baumgartner jest od 1989 r. autorką i wydawcą licznych książek-poradników dla polskich imigrantów w USA. Są one dostępne w polonijnych księgarniach oraz bezpośrednio od wydawcy: tel. 718-224-3492, www.poradniksukces.com
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
