Państwo Kowalscy poszli do swego księgowego, by rozliczyć podatki za rok 2018. Pan Jan pracuje, zarabiając około 60,000 dol. rocznie, pani Maria dorabia 25,000 dol. Do tego mają kilkaset dolarów przychodu z inwestycji. Pan Jan celebrował niedawno 66. urodziny, pani Maria jest o dwa lata młodsza. Mają zamiar pracować jeszcze dwa lata, ale rozważają pobieranie Social Security, bo Janowi należy się 1,700 dol. miesięcznie emerytury, a żonie 1,050 dol. Mając okazję do rozmowy ze specjalistą, spytali go, jak będzie wyglądała ich sytuacja podatkowa, gdyby zaczęli brać swoje emerytury. Pan księgowy powiedział, że świadczenia Social Security nie są opodatkowane, więc nie spowodują zmiany w podatkach, a IRS nic o nich nie wie. Państwo Kowalscy spytali, czy kontynuacja zarobkowania nie pomniejszy im emerytur. Księgowy na to, że nie, bo jedno z drugim nie ma nic wspólnego. Social Security to są darmowe pieniądze, które trzeba brać, bo się należą, a jeżeli się ich nie weźmie, to się traci.
Obawiam się, że żadne stwierdzenie pana księgowego nie było prawdziwe. Przyjrzymy się sprawie i liczbom dokładnie.
Czy IRS wie o twojej emeryturze?
Oczywiście, że wie. W styczniu każdego roku Administracja Social Security (SSA) śle klientom druki SSA-1099 z podsumowaniem całorocznych świadczeń, odpisów na Medicare i ewentualnie wstrzymanych zaliczek podatkowych. Taki sam druk słany jest do Urzędu Podatkowego (IRS).
W Stanach Zjednoczonych wszyscy płatnicy mają obowiązek informowania IRS o poczynionych wypłatach. Banki, fundusze powiernicze, domy maklerskie informują klientów i IRS o wypłaconych odsetkach (na druku 1099-INT), dywidendach (1099-DIV) itp. Pracodawcy wysyłają formularze W-2. Dzięki temu IRS może sprawdzić, czy zapłacone są wszystkie podatki.
Kiedy bez podatku
Otóż emerytury i renty Social Security podlegają opodatkowaniu, tylko że przepisy chronią osoby o niewielkich przychodach. Faktem jest, że duża część Amerykanów nie płaci federalnego podatku dochodowego, a wśród nich jest wielu seniorów. Oto dlaczego.
Każdy z nas ma kwotę wolną od podatku równą odpisowi standardowemu (standard deduction), który w roku 2026 wynosi 16,100 dol. dla osoby samotnej i 32,200 dol. dla małżeństwa. Kwota wolna jest wyższa dla osób w wieku 65 lat i więcej: 18,150 dol. dla osoby samotnej i 35,500 dol. dla małżeństwa, w którym oboje małżonkowie skończyli 65 lat. Oznacza to, że można zarobić kwotę równą odpisowi standardowemu bez obowiązków podatkowych i nie słać deklaracji podatkowej. Ponadto w latach 2025–2028 osoby w wieku 65 lat i więcej mogą odliczyć dodatkowo do 6,000 dol. (małżeństwo – do 12,000 dol., jeżeli oboje się kwalifikują); ta ulga maleje przy zmodyfikowanym dochodzie powyżej 75,000 dol. (150,000 dol. dla małżeństw). Ta dodatkowa ulga obniża podatek, ale nie podnosi progu, od którego trzeba złożyć zeznanie podatkowe. Warto rozliczyć się tylko wtedy, by odzyskać zwrot wpłaconych zaliczek podatkowych albo rościć Earned Income Credit (gdy ma się przychód z pracy). Inaczej traktowane są osoby pracujące na własny rachunek.
Zarabiając powyżej wolnej kwoty, zaczynamy być dłużni podatki od przychodu podlegającego opodatkowaniu (taxable income): w roku 2026 – 10 proc. od przychodu do 24,800 dol. rocznie dla małżeństw, 12 proc. od kwot w przedziale 24,801–100,800 dol., po czym 22, 24, 32, 35 i 37 proc. dla najbogatszych.
Ile podatku od emerytury?
Emerytów zaczyna obowiązywać inny sprawdzian.
Emerytura czy renta Social Security nie jest opodatkowana dla umiarkowanie zarabiających seniorów, czyli tych, których tzw. dochód „prowizoryczny” – połowa emerytury czy renty plus cały inny dochód – nie przekracza 32,000 dol. dla małżeństwa albo 25,000 dol. dla osoby samotnej. Powyżej tej kwoty opodatkowaniu może podlegać do połowy emerytury. Gdy dochód „prowizoryczny” przekroczy 44,000 dol. (dla małżeństw) albo 34,000 dol. (dla osób samotnych), wtedy do 85 proc. emerytury podlega opodatkowaniu.
Wniosek: Rozpoczęcie pobierania emerytury może całkowicie zmienić sytuację podatkową osób, które kontynuują aktywność zawodową. Seniorzy, których inne dochody mieszczą się w kwocie wolnej, mogą zacząć płacić podatki, gdy dojdzie do nich emerytura – i u małżeństw dzieje się to szybciej niż u osób samotnych.
Dlaczego istnieją takie dysproporcje między małżeństwami a osobami samotnymi? Dlatego że limity 25/34 tys. i 32/44 tys. dol. nie są waloryzowane, a zostały ustalone dawno, gdy kwoty wolne od podatku były znacznie niższe.
Ile podatku dla państwa Kowalskich
Skoro Jan zarobił 60,000 dol., a Maria 25,000 dol., oraz dostali paręset dolarów odsetek z banku i dywidend z funduszu powierniczego, ich podatki w roku 2018 wyniosły około 6,670 dol.
Gdyby do tego doszło 20,400 dol. emerytury Jana i 12,600 dol. Marii, wtedy znaczna część ich świadczeń zostałaby opodatkowana. Znaczy to, że pobieranie emerytury spowodowałoby podwyższenie podatków państwa Kowalskich o ok. 4,500 dol., co obliczył mój program TurboTax. Do tego dojdą podatki stanowe. (To przykład z obliczeń według przepisów z roku 2018 – dziś progi i odpisy są wyższe, więc kwoty byłyby inne, ale mechanizm pozostaje ten sam.)
Wniosek: Emerytura albo renta Social Security jest opodatkowana przy wyższych zarobkach. Jeżeli ktoś pracujący zacznie brać świadczenia, to ich znaczna część może zostać zjedzona przez podatki. (Patrz książka pt. „Ubezpieczenie społeczne Social Security”).
Czy zarobki pomniejszą świadczenia Social Security?
Przyjrzyjmy się oświadczeniu księgowego, który twierdzi, że zarobki nie mają wpływu na wysokość pobieranej emerytury albo renty. Prawda, ale tylko dla osób, które osiągnęły pełny wiek emerytalny. Pani Maria jest młodsza, więc dotyczy jej limit zarobków.
Emeryci poniżej pełnego wieku emerytalnego, który wynosi 66 lat dla osób urodzonych pomiędzy rokiem 1943 a 1954 i stopniowo pnie się w górę do 67 lat dla urodzonych w roku 1960 i później, są karani za swoją pracowitość. Jest im potrącany z emerytury czy renty dolar na każde dwa dolary zarobione ponad limit, który wynosi 24,480 dol. w roku 2026 i 25,560 dol. w roku 2027 (w roku 2018 wynosił 17,040 dol.). Nie mówimy tu o podatkach, lecz o redukcji świadczeń.
W roku, w którym senior osiąga pełny wiek emerytalny, pobiera emeryturę i pracuje zarobkowo, obowiązuje go inny limit. Wtedy utraci dolara na każde trzy dolary zarobione ponad limit 65,160 dol. w roku 2026 i 67,920 dol. w roku 2027 (45,360 dol. w roku 2018). Kara ta jest zniesiona w miesiącu, w którym osiągnie się pełny wiek emerytalny.
Skoro pani Maria ma 64 lata, a zarabia 25,000 dol. – o osiem tysięcy dolarów ponad ówczesny limit – jej emerytura byłaby uszczuplona o około cztery tysiące.
Ponadto nie zapomnijmy, że pani Maria przeszłaby na wczesną emeryturę, która byłaby niższa od pełnej. Warto poczekać na pełny wiek emerytalny, by dostać 100 proc.
Czy tracisz pieniądze, gdy opóźniasz emeryturę?
Pracownik opóźniający przejście na emeryturę traci bieżący przychód, ale zyskuje na dłuższą metę, bowiem kontynuuje wpłatę składek ubezpieczeniowych, a po osiągnięciu pełnego wieku jego emerytura rośnie o 8 proc. rocznie (aż do 70. roku życia). A im większa będzie jego emerytura, tym większa renta małżeńska żony, a później jej renta wdowia.
Statystycy obliczają, że jeżeli poczekasz do 66 lat, zamiast brać najwcześniejszą emeryturę w wieku 62 lat, to „próg opłacalności” dla ciebie to wiek 77–78 lat. Innymi słowy, wygrasz przez opóźnienie decyzji, pod warunkiem, że dożyjesz dłużej. „Próg opłacalności” rośnie, im dłużej czekasz, i dla 70-latka wynosi 82 lata w porównaniu z 66-latkiem. Jeżeli jesteś chorowity, warto wziąć emeryturę wcześniej, a jeżeli mocny jak dąb i z długowiecznej rodziny – nie spiesz się za bardzo.
Wniosek
Pracujący państwo Kowalscy przez rozpoczęcie pobierania swoich emerytur otrzymywaliby dodatkowo 33,000 dol. rocznie, ale straciliby z tego na podatki federalne i stanowe około jednej czwartej. Oprócz tego straty spowodowane przez redukcję wczesnej emerytury Marii i wyrzeczenie się 8-procentowej podwyżki emerytury Jana mogą urosnąć do kilkunastu, kilkudziesięciu tysięcy dolarów, zależnie od okoliczności i długości ich życia.
Gdy państwo Kowalscy poznali fakty, zdecydowali się odłożyć swoje plany i wniosek o świadczenia Social Security złożyć dopiero wtedy, gdy przejdą na spoczynek. Zmienili też księgowego.
Artykuł zaktualizowany w październiku 2026 r.
