Wręczając jej nagrodę, dr Kochanowski zaznaczył, że nadal pozostaje ona symbolem oporu nie tylko wobec komunizmu, ale także wszelkich niesprawiedliwości społecznych, które również dzisiaj wykluczają rzesze Polaków poza nawias społeczny. W jej losach “streszcza się najboleśniejsza część XX-wiecznej historii Polski: ciężka praca i poświęcenie dla innych, historyczne miejsce w ogólnokrajowym ruchu antykomunistycznym”.
RPO przypomniał, że to zwolnienie z pracy w Stoczni Gdańskiej niepokornej suwnicowej przyczyniło się do rozpoczęcia strajku tamże 14 sierpnia 1980 roku. Jego efektem było powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego “Solidarność”. Walentynowicz została członkinią Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, a odeszła ze związku w latach 80., oskarżając Lecha Wałęsę o współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa.
Trzy lata temu Gdański Oddział Instytutu Pamięci Narodowej ujawnił, że inwigilowało ją ponad 100 funkcjonariuszy i tajnych współpracowników SB. W stanie wojennym był przygotowywany przynajmniej jeden zamach na jej życie (poprzez próbę otrucia w Radomiu). Razem z Joanną i Andrzejem Gwiazdami oraz Krzysztofem Wyszkowskim od dawna pozostaje w konflikcie z Wałęsą, który nie szczędzi jej – z wzajemnością – ostrych słów.
Nagroda im. Pawła Włodkowica jest wręczana przez RPO na Zamku Królewskim w Warszawie w dniu uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, czyli 10 grudnia.
W ubiegłych latach otrzymali ją: redakcja miesięcznika “Więź” (za bezkompromisowość w dążeniu do poznania przeszłości, a zwłaszcza za sposób potraktowania sprawy jej członka – wieloletniego tajnego współpracownika SB księdza profesora Michała Czajkowskiego), ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski (za odważne mierzenie się z przeszłością i gotowość płacenia wysokiej ceny za swoją postawę), Antonin G. Scalia, sędzia Sądu Najwyższego USA (za przywiązanie do tradycyjnych wartości moralnych).
Paweł Włodkowic (1370-1435) był uczonym, pisarzem religijnym i politycznym, obrońcą interesów Polski w sporach z Krzyżakami, rektorem Akademii Krakowskiej w latach 1414-1415. Brał udział w soborze w Konstancji (1414-1418). Głosił w XV wieku ideę pokojowej koegzystencji narodów, opartej na poszanowaniu praw moralnych.
Jerzy Bukowski
