Inicjatorami ekspozycji w Państwowym Muzeum Historii Gułagu są Ambasada RP w Moskwie i Konsulat Generalny RP w Petersburgu.
Ekspozycja zorganizowana przy udziale Centrum Naukowo-Informacyjnego “Memoriał” w Petersburgu opowiada o ponad 130 miejscach polskiej pamięci narodowej na terytorium Federacji Rosyjskiej. Prezentuje fotografie pomników, tablic pamiątkowych i krzyży, znajdujących się w różnych regionach Rosji. Zdjęcia wykonano m.in. na cmentarzach przy dawnych osadach specjalnych i nekropoliach ofiar terroru, a także w dawnych łagrach.
Wśród miejsc przedstawionych na wystawie są dwa polskie cmentarze wojenne – w Katyniu koło Smoleńska i w Miednoje koło Tweru. Spoczywają tam prochy polskich jeńców wojennych rozstrzelanych wiosną 1940 roku przez NKWD na rozkaz Józefa Stalina.
Można również zobaczyć fotografie polskich grobów z okresu II wojny światowej z innych części Rosji. Mogiły z prochami Polaków znajdują się między innymi w obwodzie archangielskim, Republice Komi, obwodzie wołogodzkim, Karelii, obwodzie swierdłowskim, Kraju Permskim, obwodzie kostromskim, Kraju Krasnojarskim, obwodzie irkuckim, Kraju Ałtajskim i obwodzie orenburskim. Na Syberii zachowały się dodatkowo polskie cmentarze z przełomu XIX i XX wieku.
Po zajęciu ziem polskich przez Armię Czerwoną 17 września 1939 roku do najdalszych zakątków ZSRR wywieziono około 800 tysięcy Polaków, a niektóre źródła podają nawet, że deportowano ponad milion osób.
Podczas uroczystości otwarcia ekspozycji wyświetlono wielokrotnie nagradzany film Michała Kwiecińskiego “Jutro idziemy do kina” z 2007 roku – opowieść o maturzystach, których plany na przyszłość pokrzyżował wybuch II wojny światowej.
Wystawa, którą obecnie można zobaczyć w Moskwie, wcześniej była pokazywana w Państwowym Muzeum Historii Politycznej Rosji w Petersburgu. Zostanie też przedstawiona w innych regionach Rosji, a następnie trafi do Polski.
Państwowe Muzeum Historii Gułagu w Moskwie powstało w 2001 roku z inicjatywy Antona Antonowa-Owsiejenki, znanego historyka, publicysty i pisarza, który sam spędził 13 lat w stalinowskich więzieniach i łagrach.
