Historia Goczałkowic: “Dziennik Polonijny” podziwiał goczałkowickie ogrody

Historia miejscowości sięga czasów piastowskich. Dokładnie rzecz ujmując, jej początków należy szukać na przełomie XIII i XIV stulecia. Dzieje Goczałkowic będących we wspomnianym czasie wsią, zależały od panów pszczyńskich, a związane były one z historią Ziemi Pszczyńskiej.

File66ba290026166author202408121123
Ewa Michałowska-Walkiewicz
23 września, 2025
Historia goczalkowic dziennik polonijny podziwial goczalkowickie ogrody kat
Zdjęcie: Ewa Michałowska - Walkiewicz

Stara legenda

Stara legenda odnośnie historii Goczałkowic mówi nam, że nazwa tej miejscowości wywodzi się od imienia rycerza Goczała. On to otrzymał tą ziemię za swoje wielkie czyny wojenne i zasługi na różnych polach bitewnych. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem, jego potomkowie przybrali miano Goczałkowiczów, a miejscowość ta otrzymała nazwę Goczałkowic.

Nie znamy daty

Właściwie bardzo trudno jest ustalić dokładną datę założenia Goczałkowic. Najstarsze źródła pochodzące z roku 1326 mówią nam, iż miejscowość ta ma niewątpliwie starsze dzieje. Ziemia Pszczyńska kiedyś nie stanowiła odrębnej jednostki administracyjnej. Od momentu rozbicia dzielnicowego czyli od roku 1138, wchodziła ona w skład ziemi krakowskiej. Ze Śląskiem została związana w roku 1178, kiedy to Kazimierz Sprawiedliwy jeden z książąt dzielnicowych, podarował ją swemu chrześniakowi, księciu opolsko-raciborskiemu Mieszkowi Plątonogiemu.

W rękach Piastów

Piastowie śląscy rządzili ziemią pszczyńską i Goczałkowicami w sposób należyty do roku 1327. Ostatni z nich, Leszek “raciborski” oddał ją w lenno królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu. W roku 1336 księstwo raciborsko-rybnickie wraz z ziemią pszczyńską przejął szwagier Leszka, książę opawski Mikołaj II z rodu Przemyślidów. W roku 1407 Jan II Żelazny ówczesny właściciel Pszczyny i Goczałkowic, wydzielił ziemię pszczyńską od księstwa raciborskiego i zapisał ją jako dożywocie dla swojej żony Heleny Korybutówny.

Zdjęcie: Ewa Michałowska – Walkiewicz

Szesnasty wiek

W roku 1548 biskup wrocławski Baltazar Promnitz za ogromne długi Jana Thurzo przejął ziemię pszczyńską i goczałkowicką. Ustanowił on tym sposobem na niej, majorat rodziny Promnitzów. Ostatni z tego rodu Jan Erdman, przekazał ten majątek w roku 1765 swemu siostrzeńcowi, Fryderykowi Erdmanowi von Anhalt Coethen. Jego spadkobierca Henryk Anhalt z powodu braku męskich potomków, oddał te ziemie w 1847 roku, swemu siostrzeńcowi Janowi Henrykowi X Hochbergowi. W rękach rodu Hochbergów państwo pszczyńskie pozostało do zakończenia II wojny światowej.

Lokacja Goczałkowic

Goczałkowice były lokowane na prawie polskim. Wieś ta, była gminą samodzielną z sołtysem a potem wójtem na czele. Goczałkowice założono w XIII wieku “na pniu zielonym”, to znaczy w wykarczowanym lesie leżącym na lewym brzegu Wisły. Kmiecie, nazywani na Śląsku “siodłaki”, otrzymywali początkowo po jednym łanie tej ziemi, liczącym mniej więcej 26 hektarów. Zabudowania Goczałkowic formowały się w charakterze łańcuchowym wzdłuż cieku wodnego. Panowała tu przede wszystkim gospodarka wodna z rybołówstwem na czele i rolnictwo.

Osiemnasty wiek

Od 1740 roku do 1922, datuje się tutaj panowanie monarchii pruskiej. W okresie rozbiorów w Goczałkowicach wzdłuż Wisły przebiegała granica między monarchią austriacką a pruską.

Zdjęcie: Ewa Michałowska – Walkiewicz

XIX wiek

Wiek XIX przyniósł Goczałkowicom znaczące zmiany, gdyż odkryto tu pokłady złóż solanki leczniczej, a także wybudowano kolej żelazną. W 1856 roku podczas poszukiwań soli przez Rząd Pruski, odkryto w Goczałkowicach wspomniane bogate złoża solanki. Tutejszy klimat, łagodny i tonizujący był też ważnym aspektem do utworzenia w tym miejscu sanatoriów.

Do zakończenia wielkiej wojny

Rozwój uzdrowisk goczałkowickich, trwał do I wojny światowej. W czasie wojny budynki zdrojowe wykorzystywane były przez niemieckie wojsko, a po III powstaniu śląskim urządzono w nich obóz dla uchodźców z Opolszczyzny.

Kapias ogrody gościły Redakcję “Dziennika Polonijnego”

Historia wspomnianych ogrodów, ma początek zapisany w roku 1979. Wtedy to, Bronisław Kapias z żoną Elżbietą postanowili założyć tak zwany Stary Ogród Kapias, mieszczący się w Goczałkowicach-Zdroju przy ul. Św. Anny. Na małym stosunkowo skrawku ziemi zaczęli oni sadzić rośliny, a także wprowadzili wokół nich architekturę ogrodową. Z latami ogród się sukcesywnie rozrastał, tworząc poszczególne “zielone zakątki”. W pięknie tych ogrodów, mogliśmy posłuchać śpiewu kolorowych ptaków oraz szmeru cieknącej wody.

Zdjęcie: Ewa Michałowska – Walkiewicz

Artykuł sponsorowany

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść artykułu, jego aktualność ani przedstawione informacje. W przypadku pytań prosimy o bezpośredni kontakt z autorem. Zdjęcia wykorzystane w artykule mają charakter ilustracyjny.

Newsletter Dziennika Polonijnego

Zostaw pierwszy komentarz

Post
Filter