Pisałem wówczas:
“Dzięki ich żmudnej (ale jeszcze nie zakończonej) pracy Małopolski Urząd Wojewódzki mógł uruchomić stronę internetową www.muw/pl.groby wojenne, na której znalazły się opisy i zdjęcia miejsc pochówków żołnierzy różnych narodowości, spoczywających na blisko tysiącu cmentarzach i w kilkuset pojedynczych grobach.”
Miło mi więc donieść dzisiaj, że krakowscy studenci znaleźli w ostatnich miesiącach 49 niezidentyfikowanych wcześniej grobów wojennych w powiatach tatrzańskim i nowotarskim, o czym poinformowano podczas konferencji prasowej w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim.
Jak dowiedzieli się obecni na niej dziennikarze, studenci historii z kół naukowych UJ i UP najczęściej dowiadywali się o tych mogiłach od okolicznych mieszkańców.
– Drogi do odnalezienia nowych obiektów były różne: od rozmów z mieszkańcami i proboszczami parafii, urzędnikami i pasjonatami historii, po przeglądanie ksiąg parafialnych i literatury fachowej – powiedział Marek Hańderek z Koła Naukowego Historyków Studentów UJ.
Udział w tym projekcie był ciekawą i pouczającą przygodą dla pasjonatów ojczystych dziejów, a dzięki odkryciu tych grobów z pewnością uda się ocalić je od zapomnienia i zniszczenia. Część z nich znajduje się w miejscach nieoznaczonych: na łąkach i w lasach, np. zbiorowe mogiły żołnierzy niemieckich w Łopusznej, czy Żydów w Tylmanowej.
– Znaleźliśmy dużo więcej niezidentyfikowanych grobów, ale 49 w sposób bezsporny udało się zakwalifikować jako miejsce pochówku osób, które zginęły w wyniku działań wojennych – dodał w trakcie konferencji Dawid Golik z Biura Edukacji Publicznej Krakowskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, współpracującego w tym dziele ze studentami i z Urzędem.
Sporządzone przez studentów opisy zawierają informacje o narodowości, stopniu wojskowym i wieku pochowanych (o ile dało się to ustalić), przynależności do formacji bojowej (oczywiście w momencie śmierci), dacie i okolicznościach zgonu na polu walki lub w szpitalu na skutek odniesionych ran.
W 21 innych mogiłach pochowani zostali np. konfidenci lub osoby, które zmarły w czasie wojny, ale nie w związku z przejściem frontu lub działaniami okupanta. Informacje o 37 kolejnych mogiłach są wciąż weryfikowane. O 7 miejscach pochówku żołnierzy niemieckich – jak zapowiedział Marcin Przewoźniak z Wydziału Polityki Społecznej Urzędu – zawiadomiona zostanie Fundacja Pamięć, a znajdujące się tam szczątki po ekshumacji trafią najprawdopodobniej na cmentarz w Siemianowicach Śląskich.
Małopolski Urząd Wojewódzki każdorazowo zawiadamia władze danej gminy, że mają na swoim terenie nieznane wcześniej groby wojenne.
W przyszłości powstanie wzorowana na małopolskiej ogólnopolska platforma internetowa z ujednoliconymi bazami grobów wojennych wszystkich 16 województw. Być może w realizację tego projektu włączą się także studenci innych polskich uczelni.
Jerzy Bukowski
