Oświadczenie Konferencji Episkopatu Polski na temat zamknięcia problemu lustracji biskupów wcale nie zamyka więc tej bolesnej sprawy, mimo że wypowiedział się w niej Watykan. W liście sekretarza stanu Stolicy Apostolskiej kardynała Tarcisio Bertone znalazły się stwierdzenia: “polscy biskupi, mimo iż nie byli do tego zobowiązani, zmierzyli się odważnie z przeszłością okresu komunistycznego” oraz: “nie ma żadnych podstaw do oskarżenia członków Episkopatu Polski o zawinioną i dobrowolną współpracę ze Służbami Bezpieczeństwa PRL.
No cóż, można mieć uzasadnione wątpliwości, czy taką postawą rzeczywiście wykazali się wszyscy obecni ordynariusze i sufragani, ale w Kościele rzymskokatolickim od wieków obowiązuje zasada: “Roma locuta, causa finita”.
Chociaż Rzym przemówił i to jednoznacznie, sprawa bynajmniej nie jest jednak zakończona dla historyków, którzy z pewnością nie odstąpią od prowadzenia dlaszych badań nad uwikłaniem niektórych hierarchów we współpracę z komunistycznymi tajnymi służbami.
O ile niektórym duchownym historykom ich przełożeni mogą definitywnie zamknąć usta wydaniem formalnego zakazu zajmowania się tą materią (ciekawe, jak zostanie potraktowany przez kardynała Stanisława Dziwisza ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski – najbardziej znany orędownik publicznego wypowiedzenia całej prawdy zarówno o chlubnej, jak i niegodnej przeszłości części polskich biskupów), o tyle ich świeccy koledzy – zwłaszcza z Instytutu Pamięci Narodowej – z pewnością nie zechcą przerwać swoich prac.
Trudno więc odpowiedzialnie mówić o zakończeniu sprawy lustracji hierarchów polskiego Kościoła. Owszem, zostanie ona – zgodnie z poleceniem z Watykanu – zablokowana, ale wyłącznie wewnątrz niego, co nie przysporzy jednak uznania ani jemu, ani Stolicy Apostolskiej. Nie sposób będzie bowiem powstrzymać w tym kontekście zarówno złosłiwych, jak i płynących z dobrej woli oraz autentycznej troski o chrześcijańskie dziedzictwo pytania, czy w Kościele nie stosuje się dzisiaj ewangelicznego nakazu: “tylko prawda was wyzwoli” wybiórczo i w zależności od sytuacji, a także doraźnych korzyści tej instytucji.
Jerzy Bukowski
