W projekcie czytamy m.in.:
“Sejm oddaje hołd wszystkim Polakom zesłanym na Syberię i do Kazachstanu oraz odbywającym tam katorgę. Sejm upamiętnia tych, którzy tam zginęli, tych, którym udało się stamtąd mimo trudności powrócić do ojczyzny oraz tych, którzy pozostali w miejscu swego zesłania, gdzie kultywują Polskość i ustanawia dzień 17 września Dniem Sybiraka.”
Jak podkreślono w uzasadnieniu, dzięki uchwale Sejm ma oddać hołd “wszystkim Sybirakom – Polakom, których w wyniku zbrojnych działań, począwszy od XVII wieku, zmuszono do długoletniego pobytu na <nieludzkiej ziemi>”.
Przypomniano, że jako pierwsza większa grupa w głąb Rosji zesłani zostali konfederaci barscy, a później uczestnicy kolejnych powstań: kościuszkowskiego, listopadowego i styczniowego.
“Wśród zesłańców przeważały inteligencja i szlachta, które wniosły ogromny wkład w kulturę i cywilizację Syberii, podnosząc poziom gospodarki i kultury zamieszkałych tam Rosjan i wielu innych narodów” – czytamy w cytowanym przez PAP projekcie.
Przypomniano w nim też, że na przełomie XIX i XX wieku na Syberię zsyłani byli działacze konspiracji niepodległościowej, w tym przyszły Naczelnik Państwa i Pierwszy Marszałek Polski Józef Piłsudski.
“II wojna światowa przyniosła kolejny tragiczny rozdział w historii polskich Sybiraków. Wkroczenie Sowietów 17 września 1939 roku na wschodnie ziemie II RP przyniosło aresztowania, wcielenia do Armii Czerwonej oraz masowe deportacje Polaków na Syberię i do Kazachstanu, które miały na celu eksterminację Polaków poprzez pracę w nieludzkich warunkach. Obywatele polscy byli w barbarzyński sposób uprowadzani z domów, odzierani z godności, skazywani na katorgę, głodzeni, zmuszani do morderczego wysiłku i pozbawiani wszelkiej nadziei na powrót do kraju” – podkreślili autorzy projektu uchwały, według których należy pamiętać również o Polakach pozostałych w miejscu swojej zsyłki.
Jak zaznaczono, na Syberii mieszka obecnie około 60 tysięcy osób deklarujących narodowość polską i znacznie więcej osób polskiego pochodzenia.
Łącznie – według danych NKWD – w czterech wywózkach w 1940 i 1942 roku zesłano z terenu II Rzeczypospolitej w głąb Rosji około 330-340 tysięcy osób.
“Zdecydowaną większość deportowanych skierowano do Kazachstanu, gdzie zesłańców czekała niewolnicza praca, nędza, choroby i głód” – napisała Polska Agencja Prasowa.
