Prezydencki projekt zapowiadany był od momentu, kiedy zostały zawieszone prace ekshumacyjne w kwaterze Ł (tzw. “Łączce”) na warszawskich Powązkach Wojskowych. Okazało się bowiem, że szczątki kilkuset żołnierzy podziemia niepodległościowego zabitych po 1945 roku w więzieniu na Mokotowie znajdują się pod nagrobkami postawionymi tam w latach 80.
“Jak pisaliśmy w <Rzeczpospolitej> po wprowadzeniu stanu wojennego w kwaterze <Ł> rozpoczęły się ponowne pochówki. Pracownicy IPN ustalili, że w latach 1982-1984 pochowano tam ok. 200 osób uznanych za zasłużonych dla komunistycznego państwa. Byli to m.in. oficerowie LWP, sędziowie okresu stalinowskiego, oficerowie bezpieki i Informacji Wojskowej. Podobne pochówki odbywały się także w pozostałych kwaterach, gdzie wcześniej chowano zmarłych w więzieniach oraz w UB” – czytamy w gazecie.
A oto informacja umieszczona na stronie internetowej Kancelarii Prezydenta RP:
“Prowadzone od wielu lat poszukiwania i badania naukowe wskazują, że wskutek terroru komunistycznego w Polsce w latach 1944-1956 śmierć poniosło około pięćdziesięciu tysięcy osób, straconych na mocy wyroków sądowych, zamordowanych i zmarłych w siedzibach Urzędów Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, więzieniach i obozach, zabitych w walce lub w trakcie działań pacyfikacyjnych. W większości przypadków rodziny zamordowanych i zmarłych nie znały miejsc pochówku swoich najbliższych. (…) Polacy cieszą się dzisiaj wolnością, o którą walczyły m.in. osoby pochowane bezimiennie w kwaterze <Ł> Cmentarza Wojskowego na warszawskich Powązkach oraz na wielu cmentarzach w całej Polsce, ponosząc ofiarę własnego życia. Przywracanie tożsamości ofiarom terroru komunistycznego jest obowiązkiem państwa i społeczeństwa. Przeszkodę dla tych działań stanowi brak stosownych regulacji prawnych, dotyczących sytuacji, gdy w miejscach pochówków ofiar reżimu komunistycznego, w latach późniejszych, za przyzwoleniem i wiedzą ówczesnych władz, zezwalano na ponowne pochówki. Obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ekshumacji zwłok i szczątków z tzw. późniejszych grobów, co jest w wielu przypadkach konieczne dla umożliwienia ekshumowania ofiar reżimu komunistycznego z grobów położonych niżej.”
Zmiana przepisów w tej materii umożliwi przenoszenie grobów wybudowanych w latach późniejszych, aby zadośćuczynić ofiarom reżimu komunistycznego i ich rodzinom.
“Ustawa wprowadza także gwarancję, że w przypadku, gdy z ekshumacją wiąże się konieczność przeniesienia grobu na inne miejsce, wydanie decyzji o ekshumacji i przeniesieniu grobu poprzedza się rokowaniami z najbliższą pozostałą rodziną osoby zmarłej lub osobami, które dokonały pochówku. Projektowana ustawa przewiduje dodanie przepisu zobowiązującego wojewodę do ponoszenia kosztów wszystkich czynności wynikających z wydanej decyzji o ekshumacji” – napisała “Rzeczpospolita”.
