Towarzyszyło mu otwarcie wystawy “Zwycięzcy ponad śmierć” poświęconej historii tego obozu funkcjonującego od marca 1942 do października 1943 roku, w którym hitlerowscy zgładzili pomiędzy 170,000 a 180,000 ludzi, w ogromnej większości Żydów.
Sobibór znany był także z oporu więźniarskiego, w tym zbrojnego buntu 14 października 1943 roku zakończonego zabiciem co najmniej 20 strażników i ucieczką kilkuset osadzonych. Plan masowej na zdobyciu broni i likwidacji załogi SS, przygotował jeniec Armii Czerwonej żydowskiego pochodzenia Alekasander Aronowicz Pieczerski..jpg)
Na zdjęciu po lewej. Foto: Wikipedia
Dzięki doświadczeniu wojskowemu i bojowemu akcja zakończyła się sukcesem. Opowiadał o tym hollywoodzki film z 1987 roku “Ucieczka z Sobiboru” w reżyserii Jacka Golda i główną rola kobiecą Joanny Pacuły. Obraz został nagrodzony Złotym Globem, podobnie jak grający Saszę Pieczerskiego – Rutger Hauer.
Bohater i organizator ucieczki przedostał się do partyzantki, a potem Armii Czerwonej. Był oskarżony o… zdradę i skazany. Wyszedł z więzienia po śmierci Stalina. Żył w zapomnieniu w Rostowie nad Donem. Zmarł w styczniu 2009 roku w wieku 81 lat.
Dopiero w 2016 roku, jego wnukowie odebrali na Kremlu z rąk Władimira Putina – przynany pośmiertnie bohaterowi Order Męstwa.
Polska była o dwa lata szybsza. 30 maja 2014 w Rostowie nad Donem ambasador RP w Rosji Wojciech Zajączkowski przekazał na ręce Eleonory Griniewicz, córki Aleksandra Pieczerskiego, przyznany mu pośmiertnie Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP.
Wspominanie bohatera obecne było w wystąpieniach Putina i Netanjahu. Podobnie jak podkreślanie potrzeby mówienia pełnej prawdy o Holocauście.
.jpg)
Wydarzenia nie doczekał, uważany za ostatniego żyjącego uczestnika buntu i ucieczki, 96-letni Arkady Wajspapir z Kijowa, który zmarł 11 stycznia br.
Polskie obchody 75-lecia wydarzeń w Sobiborze zaplanowano na październik br. Ciekawe czy odbęda się z udziałem premiera Izraela?
