W środę, 11 listopada 2026 roku, w 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce zaprasza na Greenpoint. W programie: Dzień Otwarty Instytutu (15:00–17:30), pokaz filmu dokumentalnego „Rzeczpospolita reaktywacja” (18:00) oraz krótki koncert pianisty Roberta Broncharda z Polonezem A-dur Fryderyka Chopina.
Święto Niepodległości to dla Instytutu Piłsudskiego dzień szczególny. Instytut, założony w Nowym Jorku w 1943 roku, przechowuje jedno z największych polskich archiwów poza granicami kraju, w tym dokumenty z okresu odbudowy państwa po 1918 roku. Tegoroczne obchody przy 138 Greenpoint Avenue na Brooklynie łączą zwiedzanie zbiorów, film i muzykę w jeden wieczór otwarty dla całej Polonii.
11 listopada 1918 roku Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową, a Polska po 123 latach wróciła na mapę Europy. Od 1937 roku ten dzień jest Narodowym Świętem Niepodległości, obchodzonym także przez Polonię w Stanach Zjednoczonych – w kościołach, szkołach i instytucjach takich jak Instytut na Greenpoincie.
Dzień Otwarty Instytutu: 15:00–17:30
Od godziny 15:00 do 17:30 Instytut otwiera drzwi dla wszystkich zainteresowanych – dorosłych, młodzieży i dzieci. Goście zobaczą, jak wygląda praca archiwum i biblioteki, poznają historię Instytutu oraz jego zbiory: dokumenty, fotografie, mapy, medale i pamiątki związane z polską drogą do niepodległości i z dziejami Polonii amerykańskiej.
Dzień Otwarty to też okazja, żeby po prostu wejść do środka, zapytać pracowników o to, co ich najbardziej zajmuje, i sprawdzić, jak można korzystać z archiwum przy własnych poszukiwaniach – rodzinnych, naukowych czy szkolnych. Wstęp jest otwarty dla każdego.
Film „Rzeczpospolita reaktywacja”: 18:00
O godzinie 18:00 rozpocznie się pokaz filmu dokumentalnego „Rzeczpospolita reaktywacja” w reżyserii i według scenariusza Anny Ferens. Film opowiada o odbudowie państwa polskiego po 1918 roku – o tym, jak po 123 latach zaborów trzeba było od nowa stworzyć administrację, wojsko, pieniądz, szkoły i granice, i jak w tym procesie uczestniczyli ludzie, których nazwiska dziś znamy z podręczników, oraz ci, o których pamięta już niewielu.
Dla Instytutu, który przechowuje archiwalia z tamtego okresu, to temat bliski: wiele dokumentów z lat 1918–1922 znajduje się właśnie w jego zbiorach na Greenpoincie. Pokaz jest dobrą okazją, by zobaczyć film w gronie osób, dla których historia Polski jest częścią własnej tożsamości.
Chopin na zakończenie wieczoru
Po projekcji wystąpi pianista Robert Bronchard, który przygotował krótki program muzyczny. W jego repertuarze znajdzie się między innymi Polonez A-dur Fryderyka Chopina – jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich utworów, od pokoleń kojarzony z uroczystościami narodowymi. To muzyczne zwieńczenie obchodów 11 listopada na Brooklynie.
Wieczór odbywa się w siedzibie Instytutu przy 138 Greenpoint Avenue, w sercu polskiego Greenpointu, kilka kroków od stacji metra Greenpoint Avenue (linia G).
Co działo się w Instytucie w październiku?
Jesień była w Instytucie wyjątkowo pracowita. 2 października dr Marcin Gadocha wygłosił wykład o Kazimierzu Pułaskim, a dwa dni później, 4 października, Piątą Aleją przeszła 89. Parada Pułaskiego, której Głównym Marszałkiem była dr Iwona Drąg-Korga, prezes Instytutu. 27 października odbył się z kolei wykład poświęcony historii poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Hawanie.
Pełny przegląd wydarzeń i zapowiedzi kolejnych spotkań Instytut publikuje w swoim comiesięcznym biuletynie oraz na stronie internetowej.
Informacje praktyczne
Kiedy: środa, 11 listopada 2026
Program: 15:00–17:30 Dzień Otwarty Instytutu · 18:00 pokaz filmu „Rzeczpospolita reaktywacja” · po filmie występ pianisty Roberta Broncharda
Gdzie: Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, 138 Greenpoint Avenue, Brooklyn, NY 11222
Kontakt: tel. 212-505-9077, e-mail [email protected], www.pilsudski.org
Biuro i archiwum Instytutu są czynne w poniedziałki oraz od środy do piątku w godzinach 10:00–17:00, we wtorki w godzinach 12:00–19:00. Korzystanie z archiwum wymaga wcześniejszej rezerwacji.
Źródło: Biuletyn Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce nr 10/2026. Fot. obchody Święta Niepodległości, Warszawa 1933 – ze zbiorów Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce.
