Nowy rok szkolny w polskich szkołach dokształcających w USA — 71 placówek czeka na uczniów

Wraz z końcem lata polskie szkoły sobotnie na Wschodnim Wybrzeżu USA otwierają zapisy na nowy rok szkolny. Zrzeszona w Centrali Polskich Szkół Dokształcających w Ameryce sieć liczy 71 placówek w dziesięciu stanach — w roku szkolnym 2025/2026 uczyło się w nich 8165 uczniów, których uczyło 785 nauczycieli.

Dla tysięcy polonijnych rodzin sierpień to moment, w którym obok zakupu podręczników do amerykańskiej szkoły pojawia się drugie pytanie — czy dziecko wraca też do szkoły sobotniej. Największą siecią tego typu placówek na Wschodnim Wybrzeżu zarządza Centrala Polskich Szkół Dokształcających w Ameryce (CPSD) z siedzibą w Huntington na Long Island — organizacja, która w 2025 roku obchodziła stulecie działalności.

Stuletnia odpowiedź na politykę imigracyjną

Historia Centrali sięga początku XX wieku, gdy w Nowym Jorku zaczęły powstawać pierwsze polskie szkoły dokształcające przy parafiach — pierwsza ruszyła na Manhattanie w 1915 roku. Ruch oświatowy ograniczyły jednak zmiany w amerykańskiej polityce imigracyjnej po I wojnie światowej, które uderzyły w dwujęzyczne szkoły etniczne. W odpowiedzi na tę sytuację w 1925 roku powstała Centrala Polskich Szkół Dokształcających — z inicjatywy Wacława Bojana-Błażejewicza, redaktora „Nowego Świata”. Formalną rejestrację jako organizacja non-profit CPSD uzyskała dopiero w 1962 roku, na Walnym Zebraniu w Nowym Jorku.

Gdzie dziś działają polskie szkoły sobotnie

Dziś sieć CPSD obejmuje szkoły w dziesięciu stanach: Nowym Jorku, New Jersey, Pensylwanii, Connecticut, Massachusetts, Rhode Island, Florydzie, Teksasie, Georgii i Karolinie Północnej. Głównym sponsorem szkolnictwa polonijnego pozostaje od lat Polsko-Słowiańska Federalna Unia Kredytowa, a Centrala współpracuje też z Konsulatem Generalnym RP w Nowym Jorku, Instytutem Piłsudskiego oraz kilkoma polskimi uczelniami, w tym UMCS, Uniwersytetem Warszawskim i Jagiellońskim.

Nauka języka, która daje realne punkty

Zapis do szkoły sobotniej to dla wielu rodzin coś więcej niż podtrzymanie języka w domu. CPSD prowadzi od 2014 roku własny egzamin WLCE (World Language Comprehensive Exam), za który licealiści mogą otrzymać 3 kredyty zaliczane w amerykańskiej szkole średniej, a niekiedy również na studiach. Od 2024 roku Centrala koordynuje też egzamin STAMP 4S, dający dostęp do Global Seal of Biliteracy — oficjalnego potwierdzenia dwujęzyczności honorowanego przez amerykańskie szkoły i część uczelni. Osobno działa egzamin certyfikatowy z języka polskiego jako obcego, do którego przeprowadzania CPSD uzyskała uprawnienia od polskiego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w 2016 roku. Absolwenci szkół zrzeszonych w Centrali mogą też od 2011 roku ubiegać się o stypendia na dalszą naukę.

Jak zapisać dziecko

CPSD nie prowadzi jednego, centralnego zapisu — każda z 71 szkół działa przy swojej parafii lub ośrodku i ustala własny harmonogram rekrutacji, czesne oraz dokładny termin rozpoczęcia zajęć. Rodzice szukający placówki w swojej okolicy mogą sprawdzić listę szkół w danym stanie na stronie centralapolskichszkol.org albo zadzwonić bezpośrednio do biura Centrali pod numer (516) 279-7609. Ponieważ część szkół zamyka listy przed rozpoczęciem roku szkolnego, dobrze zgłosić się możliwie wcześnie — zwłaszcza jeśli dziecko ma podchodzić do egzaminu WLCE lub STAMP 4S jeszcze w tym roku szkolnym.

Rodziny szukające nie tylko szkoły, ale też innych polskich instytucji i usług w swojej okolicy, znajdą je w katalogu szkół i placówek edukacyjnych Polish Pages.

Anna Lemańska, Poland.US (Głos Polonii w USA). Na podstawie informacji Centrali Polskich Szkół Dokształcających w Ameryce (centralapolskichszkol.org). Więcej z życia Polonii na poland.us.