Jak właściwie działa procedura azylowa w USA? Kto może się ubiegać? Czy w 2026 roku, po serii prezydenckich dekretów Donalda Trumpa, ta droga jest w ogóle realna? Poniżej praktyczny przegląd procedury — bez polityki, z naciskiem na to, co polonijni czytelnicy powinni wiedzieć, jeśli pytanie o azyl pojawi się w ich własnej rodzinie albo w kręgu znajomych.
Czym azyl w USA NIE jest
Najczęstsze nieporozumienie: azyl polityczny w USA nie jest wizą ani pozwoleniem na wjazd. Nie można „dostać azylu”, zanim się wjedzie do Stanów. Procedura azylowa jest dostępna wyłącznie dla osób, które fizycznie przebywają na terytorium USA lub przybywają do USA (w tym na port of entry, czyli oficjalne przejście graniczne) — niezależnie od tego, czy wjechały legalnie, czy bez dokumentów. Sam Zbigniew Ziobro, jak wynika z relacji jego adwokata mecenasa Bartosza Lewandowskiego, przyleciał do USA na zwykłej wizie i posługiwał się węgierskim Genewskim Dokumentem Podróży. Czy zamierza w USA wystąpić o azyl — tego oficjalnie nie wiadomo.
Dwie ścieżki: affirmative i defensive
Procedura azylowa w USA dzieli się na dwie ścieżki. Pierwsza, zwana affirmative asylum, dotyczy osób, które same z własnej woli składają wniosek do urzędu imigracyjnego USCIS — zanim zostaną postawione w jakimkolwiek postępowaniu deportacyjnym. Druga, zwana „defensive asylum”, jest wnoszona w sądzie imigracyjnym jako obrona przed deportacją. W wielu przypadkach, jeśli USCIS nie przyzna azylu i osoba nie ma legalnego statusu, jej sprawa może zostać skierowana do sądu imigracyjnego — i tam toczy się dalej jako sprawa defensywna.
Podstawowym dokumentem w obu przypadkach jest formularz I-589 — Application for Asylum and for Withholding of Removal. Można go pobrać ze strony uscis.gov. Po zmianach legislacyjnych wprowadzonych w ramach ustawy H.R. 1 obowiązują nowe opłaty związane ze złożeniem wniosku oraz z utrzymywaniem sprawy oczekującej (Annual Asylum Fee). Aktualną wysokość opłat i terminy ich wnoszenia należy każdorazowo sprawdzać bezpośrednio na uscis.gov, ponieważ przepisy w tym zakresie były w 2026 roku kilkakrotnie modyfikowane.
Procedura affirmative krok po kroku
Aplikant wypełnia formularz I-589 i wysyła go do USCIS w ciągu 1 roku od ostatniego przybycia do USA. Ten roczny termin to bezwzględne ograniczenie — nieliczne wyjątki obejmują zmianę warunków w kraju pochodzenia, ciężką chorobę albo wyjątkowe okoliczności życiowe. Po złożeniu wniosku USCIS wysyła potwierdzenie odbioru zwykle w ciągu dwóch–czterech tygodni. Następnie aplikant otrzymuje wezwanie na biometrię w jednym z lokalnych Application Support Centers, gdzie pobierane są odciski palców i zdjęcie do celów weryfikacji bezpieczeństwa. Kolejny etap — wywiad z urzędnikiem azylowym — jest najbardziej zmienny pod względem czasu trwania. W 2026 roku w zależności od biura USCIS i kraju pochodzenia, czas oczekiwania na wywiad wynosi od kilku miesięcy do kilku lat. Po wywiadzie decyzja najczęściej przychodzi w ciągu dwóch–trzech miesięcy, choć zdarzają się też dłuższe oczekiwania.
Według aktualnych omówień praktyków imigracyjnych, po zmianach z marca 2026 roku w części spraw pojawiły się znacznie krótsze terminy na złożenie materiału dowodowego. Dlatego komplet dowodów — oświadczenia, raporty o sytuacji w kraju pochodzenia, dokumenty medyczne, psychologiczne, afidawity — warto przygotować jeszcze przed wysłaniem formularza I-589.
Praca w trakcie procedury
Aplikant azylowy może ubiegać się o pozwolenie na pracę (Employment Authorization Document, EAD) dopiero po upływie 150 dni od złożenia formularza I-589, a samo pozwolenie nie zostanie wydane wcześniej niż po 180 dniach. To tak zwany „180-day asylum EAD clock”. W praktyce w 2026 roku czas rozpatrywania I-765 może być bardzo zróżnicowany — aktualne processing times najlepiej sprawdzać bezpośrednio na uscis.gov. Od grudnia 2025 r. USCIS skrócił też ważność większości nowych pozwoleń na pracę z pięciu lat do osiemnastu miesięcy — żeby umożliwić częstszą weryfikację bezpieczeństwa.
Lista 39 krajów wysokiego ryzyka — Polski tam nie ma
Najważniejsza zmiana 2026 roku dla aplikantów polonijnych: Polska nie znajduje się na liście 39 krajów objętych pełnym lub częściowym zakazem podróży, któremu towarzyszy zamrożenie decyzji USCIS. Pełna lista krajów high-risk obejmuje państwa głównie z Afryki, Bliskiego Wschodu, Azji Centralnej oraz wybrane państwa Ameryki Łacińskiej i Pacyfiku. Aktualną listę i zakres restrykcji należy weryfikować bezpośrednio w komunikatach Departamentu Stanu (state.gov) i USCIS (uscis.gov), ponieważ były one w grudniu 2025 roku i w styczniu 2026 roku rozszerzane.
Po okresie wstrzymania części decyzji USCIS 30 marca 2026 roku wznowił rozpoznawanie spraw azylowych dla osób z krajów nieuznanych za high-risk — przy jednoczesnym utrzymaniu wzmocnionego vettingu, który może obejmować analizę dostępnych publicznie informacji, w tym aktywności online i mediów społecznościowych aplikanta. Dla obywateli krajów z listy high-risk wnioski azylowe pozostają w praktyce zamrożone, bez ogłoszonego terminu rozstrzygnięcia.
Po decyzji pozytywnej
Osoba, której USCIS lub sąd imigracyjny przyzna azyl, otrzymuje status asylee i automatyczne prawo do pracy w USA. Po upływie roku od daty przyznania azylu można złożyć wniosek o uzyskanie zielonej karty (Formularz I-485). Naturalizacja wymaga zasadniczo pięciu lat jako lawful permanent resident, ale ponieważ data stałego pobytu asylee może być liczona z rocznym cofnięciem, w praktyce możliwość ubiegania się o obywatelstwo może pojawić się około czterech lat po uzyskaniu zielonej karty — o ile spełnione są wszystkie pozostałe wymogi. Droga od złożenia I-589 do uzyskania amerykańskiego paszportu trwa zazwyczaj od sześciu do dziesięciu lat, czasem znacznie dłużej.
Czy sprawa Ziobry zmieni cokolwiek dla Polonii
Najprawdopodobniej nie. Polacy w USA, którzy rozważają azyl polityczny, to dziś bardzo wąska grupa — Polska jest państwem demokratycznym, członkiem NATO i Unii Europejskiej, a stopa przyznawania azylu obywatelom państw demokratycznych jest historycznie bardzo niska. Polonia, która szuka legalizacji statusu w USA, częściej korzysta z innych ścieżek: sponsoringu rodzinnego, wizy pracowniczej H-1B, programu wizowego dla małżonków obywateli amerykańskich, lub regularnej imigracji zawodowej. Sam fakt, że były polski minister znalazł się w USA z węgierskim dokumentem ochronnym, nie tworzy precedensu dla zwykłego polonijnego aplikanta — ani prawnego, ani praktycznego. Każdy wniosek azylowy oceniany jest indywidualnie, na podstawie udokumentowanego prześladowania w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do grupy społecznej lub poglądów politycznych.
Procedura azylowa nigdy nie była prostą drogą — a w 2026 roku, po serii dekretów administracji Trumpa, zrobiła się jeszcze trudniejsza i bardziej nieprzewidywalna. Osoby, które rozważają złożenie wniosku, powinny przed jakimkolwiek krokiem skonsultować się z licencjonowanym amerykańskim adwokatem imigracyjnym. Sam formularz I-589 wygląda na techniczny — w praktyce każda jego część decyduje o losie sprawy.
Najważniejsze fakty 2026
Procedura
- Formularz: I-589, dostępny na uscis.gov; po zmianach H.R. 1 obowiązują nowe opłaty związane ze złożeniem i utrzymaniem pending asylum application
- Termin złożenia: 1 rok od ostatniego przybycia do USA (możliwe wyjątki)
- Dowody: należy przygotować przed złożeniem I-589; w 2026 r. praktycy wskazują na znacznie krótsze terminy uzupełniania materiału dowodowego w części spraw
- Praca: EAD po 180 dniach od I-589 (wniosek I-765 można złożyć po 150 dniach)
- Zielona karta: 1 rok po przyznaniu azylu (Form I-485)
- Obywatelstwo: w praktyce ok. 4 lata po uzyskaniu zielonej karty (data stałego pobytu asylee bywa cofnięta o rok)
Zmiany 2026 (administracja Trumpa)
- Nowe opłaty: filing fee i Annual Asylum Fee (aktualne stawki na uscis.gov)
- Skrócenie ważności większości nowych EAD do 18 miesięcy (od grudnia 2025)
- Wzmocniony vetting — może obejmować analizę dostępnych publicznie informacji, w tym mediów społecznościowych
- Kraje high-risk/travel-ban: Polska NIE znajduje się na liście; aktualną listę należy weryfikować w komunikatach Departamentu Stanu i USCIS
- Częściowe wznowienie decyzji USCIS od 30 marca 2026 dla aplikantów z krajów nieuznanych za high-risk
Bartosz Karczmarski — powyższy tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa azylowa wymaga indywidualnej konsultacji z licencjonowanym adwokatem imigracyjnym w Stanach Zjednoczonych. Polonijny katalog ekspertów i kancelarii prawnych: PolishPages.com.
📱 Pobierz aplikację PolishPages:
App Store (iPhone) | Google Play (Android)
