Pod pojęciem postępowania karnego rozumiemy każde postępowanie, którego celem jest osądzenie sprawcy czynu zabronionego za przestępstwa, wykroczenia, przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe.
Takie postępowanie składa się z dwóch etapów:
- postępowania przygotowawczego (śledztwa lub dochodzenia),
- postępowania przed sądem,
- Podejrzany – osoba, która ma przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa,
- Oskarżony – osoba, przeciwko której wniesiono akt oskarżenia,
- Skazany – osoba, wobec której uprawomocnił się wyrok,
- Pokrzywdzony – osoba, która doznała szkody osobistej lub majątkowej.
Ważne dla osób mieszkających w USA – Przedawnienie przestępstw.
Organy ścigania mają tylko określony czas na znalezienie i ukaranie sprawcy przestępstwa. Długość okresu ustania karalności uzależniona jest od kary za popełnienie danego czynu.
Karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od jego popełnienia upłynęło:
- 30 lat – gdy czyn stanowi zbrodnie zabójstwa,
- 20 lat – gdy czyn stanowi inną zbrodnie,
- 15 lat – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą powyżej 5 lat,
- 10 lat – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą powyżej 3 lat,
- 5 lat – gdy czyn stanowi inny występek.
Przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego przedawniają się z upływem jednego roku, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, nie później niż z upływem 3 lat od jego popełnienia.
Nie przedawniają się przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości i wojenne.
Bieg terminu przedawnienia liczy się od momentu popełnienia czynu, lub od czasu wystąpienia skutku działania przestępnego, po którym to okresie sprawca nie poniesie zasądzonej kary.
Przedawnienie wykonania kary: której nie można wykonać, gdy minie:
- 30 lat – w razie skazania na karę pozbawienia wolności powyżej 5 lat,
- 15 lat – w razie skazania na karę pozbawienia wolności nie przekraczające 5 lat,
- 10 lat – w razie skazania na inną karę.
Odszkodowania za niesłuszne zatrzymanie, aresztowanie, skazanie, wypłaca Skarb Państwa po przeprowadzonym procesie w postępowaniu cywilnym.
