Na czele pochodu stanie Krzysztof Matyszczyk, przewodniczący Rady Dyrektorów PSFCU i jeden z najbardziej rozpoznawalnych polonijnych liderów biznesowych na Wschodnim Wybrzeżu. A koronę Królowej Parady zdobyła 21-letnia Justyna Szkaradek — studentka matematyki, która uczy polskie dzieci i jeździ na misje humanitarne do Gwatemali.
Tradycja od 1891 roku
Chicagowska Parada 3 Maja to najstarsza i największa polonijna parada w Stanach Zjednoczonych. Jej historia sięga 1891 roku, gdy polscy imigranci w Humboldt Park — ówczesnym sercu Polish Downtown — po raz pierwszy przemaszerowali ulicami miasta, by uczcić rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja 1791 roku, pierwszej ustawy zasadniczej w Europie i drugiej na świecie po konstytucji amerykańskiej. Od tamtej pory parada odbywa się nieprzerwanie każdej wiosny, z wyjątkiem lat pandemii — w 2020 roku została odwołana, a w 2021 roku miała charakter wirtualny. Tegoroczna, 135. Edycja wyruszy o godzinie 11:30 spod Buckingham Fountain na Columbus Drive i przejdzie przez Michigan Avenue do mostu nad rzeką Chicago, przyciągając — jak co roku — dziesiątki tysięcy widzów.
Hasło tegorocznej parady brzmi: „Happy Birthday, USA! Jeden duch, dwa narody” — bezpośrednie nawiązanie do 250. Rocznica powstania Stanów Zjednoczonych przypada w tym roku. To właśnie w takich momentach polonijna tradycja paradna nabiera podwójnego znaczenia: jest jednocześnie hołdem dla polskiego dziedzictwa konstytucyjnego i manifestacją polsko-amerykańskiej tożsamości, która od ponad stu lat kształtuje życie Chicago.
Wielki Marszałek z Greenpoint — i z Rady Dyrektorów PSFCU
Wielkim Marszałkiem 135. Parady został Krzysztof Matyszczyk — postać doskonale znana zarówno na nowojorskim Greenpoint, jak i w chicagowskiej Polonii. Matyszczyk od lat pełni funkcję przewodniczącego Rady Dyrektorów Polsko-Słowiańskiej Federalnej Unii Kredytowej — największej etnicznej unii kredytowej w Stanach Zjednoczonych, z aktywami przekraczającymi 2,5 miliarda dolarów. Jest też założycielem brooklyńskiej firmy Fidelity Tax & Insurance Brokerage Corporation i wieloletnim działaczem polonijnym, obecnym na paradach, galach i uroczystościach patriotycznych od Nowego Jorku po Illinois.
Choć Matyszczyk mieszka i prowadzi działalność biznesową w New Jersey i Nowym Jorku, jego zaangażowanie w życie chicagowskiej Polonii jest od lat widoczne. Jan Kopeć, honorowy prezes Związku Klubów Polskich i koordynator parady, podkreślał w mediach, że nowy marszałek jest nie tylko ekspertem finansowym, ale przede wszystkim człowiekiem, który rozumie wagę wspólnotowych instytucji w podtrzymywaniu polskości za oceanem. Wybór lidera PSFCU na marszałka chicagowskiej parady to symboliczne połączenie dwóch największych ośrodków Polonii — nowojorskiego i chicagowskiego — w jednym patriotycznym geście.
21-letnia Królowa: matematyka, misje i „Boże Perełki”
Ceremonia wyboru Królowej Parady 3 Maja odbyła się 14 marca w eleganckiej sali Allegra Banquets w Schiller Park pod Chicago — była to już 27. edycja tego wydarzenia. O koronę rywalizowało jedenaście kandydatek, a kilkuset gości obserwowało, jak kolejne młode Polki prezentowały się przed publicznością i jury, w którego skład weszli między innymi prezeska Związku Klubów Polskich Łucja Mirowska-Kopeć, sam Wielki Marszałek Krzysztof Matyszczyk oraz — w roli gościa specjalnego — wicemarszałek województwa dolnośląskiego Michał Rado. Mistrzem ceremonii był Łukasz Dudka, a koronę przekazała ubiegłoroczna Królowa, Olivia Kowalczyk.
Tytuł Królowej Parady 3 Maja 2026 zdobyła Justyna Szkaradek — 21-letnia studentka matematyki na Elmhurst University, absolwentka Polskiej Katolickiej Szkoły im. św. Faustyny w Lombard. Na co dzień Justyna pracuje jako nauczycielka w Eye Level Learning Center i udziela korepetycji polskim dzieciom. Aktywnie działa w parafii Miłosierdzia Bożego w Lombard, gdzie prowadzi scholkę dziecięcą „Boże Perełki” oraz młodzieżowy zespół „Przyjaciele Miłosierdzia”. Co roku wyjeżdża na misje medyczno-humanitarne do Gwatemali. Oprócz głównej korony otrzymała również tytuł Miss Oryginalny Talent — nagrodzono ją za śpiew i grę na gitarze. Jak powiedziała mediom po wyborze, marzy o tym, by zostać nauczycielką matematyki w szkole średniej i inspirować młode pokolenie Polonii do aktywnego uczestnictwa w życiu wspólnoty.
Koronę Pierwszej Damy Dworu — tradycyjnie sponsorowaną przez PSFCU — otrzymała Amelia Wiski, 18-letnia licealistka z Oak Lawn, absolwentka Polskiej Szkoły im. ks. Ignacego Posadzego w Burbanku. Amelia jest uczennicą wokalną Music Studio Elizy Idec, wolontariuszką w Misterium Męki Pańskiej i podczas Polonijnej Pielgrzymki. Planuje studiować logopedię, by pomagać dzieciom z zaburzeniami mowy.
Drugą Damą Dworu została Isabell Kardasz, 21-letnia studentka trzeciego roku księgowości i finansów na DePaul University w Chicago, gdzie pełni funkcję prezydenta Polskiego Klubu studenckiego — organizuje wydarzenia promujące polską kulturę i integruje studentów polskiego pochodzenia na uczelni.
Tytuły Miss Publiczności oraz Miss Photo zdobyła Kaia Karkut.
PSFCU: od jednego biurka na Greenpoint do 24 oddziałów i biura w Warszawie
Obecność PSFCU na Paradzie 3 Maja — zarówno jako sponsor korony Pierwszej Damy, jak i poprzez osobiste zaangażowanie przewodniczącego Rady Dyrektorów w roli Wielkiego Marszałka — jest naturalną konsekwencją roli, jaką Unia odgrywa w życiu Polonii od niemal pięćdziesięciu lat. Założona w 1976 roku przy jednym biurku w kafeterii dla imigrantów na brooklyńskim Greenpoint, PSFCU przeszła drogę od lokalnej kasy wzajemnej pomocy do instytucji finansowej z aktywami przekraczającymi 2,5 miliarda dolarów, 24 oddziałami w pięciu stanach (Nowy Jork, New Jersey, Illinois, Pensylwania i Connecticut) oraz biurem przedstawicielskim w Warszawie, otwartym w maju 2024 roku przy alei Szucha. Najnowszy oddział — w Bolingbrook w Illinois — został otwarty w czerwcu 2025 roku.
Pod kierownictwem dyrektora wykonawczego Bogdana Chmielewskiego, który stoi na czele Unii od 2006 roku, PSFCU podwoiła swoje aktywa i rozszerzyła zasięg geograficzny daleko poza Nowy Jork. Unia jest głównym sponsorem finansowym Parady Pułaskiego w Nowym Jorku i corocznych obchodów Dnia Flagi i Polonii, a od lat wspiera setki polskich szkół sobotnich, organizacji kulturalnych, parafii i stowarzyszeń weteranów. Od 2007 roku w ramach programu stypendialnego przyznała ponad 7 milionów dolarów ponad pięciu tysiącom młodych członków — to największy tego typu program w historii polonijnych instytucji finansowych w Ameryce. Tylko w 2023 roku PSFCU przekazała ponad 3,5 miliona dolarów na cele społeczne.
Harmonogram wydarzeń towarzyszących
Paradzie tradycyjnie towarzyszą uroczystości rozłożone na kilka dni. W piątek, 1 maja, o godzinie 12:00 na Daley Plaza w centrum Chicago odbędzie się ceremonia podniesienia polskiej flagi — jedno z najbardziej symbolicznych wydarzeń w polonijnym kalendarzu. Tego samego dnia w Bazylice św. Jacka odprawiona zostanie uroczysta msza za Ojczyznę. W sobotę 2 maja o godzinie 11:30 rozpocznie się sama parada — wymarsz spod Buckingham Fountain na Columbus Drive. Wieczorem, o godzinie 18:30, zaplanowano Bankiet Konstytucyjny w Jolly Inn Banquets przy Irving Park Road. Komitet Parady, którego pracami koordynuje Iwona Wolska, przyjmuje zgłoszenia organizacji, szkół i biznesów chcących wziąć udział w pochodzie.
Tradycyjnie zorganizowane zostaną także Historyczny Konkurs Plastyczny — we współpracy ze Związkiem Klubów Polskich w USA — oraz konkurs na najciekawszy rydwan i grupę marszową. Wyniki konkursu plastycznego ogłoszono podczas gali 14 marca, a uroczyste wręczenie nagród z wystawą pokonkursową odbyło się tydzień później w siedzibie ZKP przy Diversey Avenue.
Perspektywa: Chicago, Nowy Jork i 250-lecie Ameryki
Tegoroczna parada wpisuje się w szerszy kontekst obchodów 250. rocznicy niepodległości Stanów Zjednoczonych — Semiquincentennial, jak oficjalnie nazywa się jubileusz, który Ameryka świętuje przez cały 2026 rok. Hasło parady „Happy Birthday, USA! Jeden duch, dwa narody” przypomina, że polsko-amerykańska historia jest nierozerwalnie wpleciona w historię samej Ameryki — od Kazimierza Pułaskiego i Tadeusza Kościuszki, przez falę wielkiej imigracji, po współczesne pokolenie, które buduje mosty między dwoma kulturami. Królowa Parady Justyna Szkaradek, Pierwsza Dama Amelia Wiski czy Druga Dama Isabell Kardasz — to właśnie twarze tego pokolenia: młode kobiety, które mówią po polsku, uczą polskie dzieci, działają w polskich parafiach i organizacjach studenckich, a jednocześnie studiują na amerykańskich uczelniach i budują kariery w Ameryce.
Dla chicagowskiej Polonii — jednej z największych i najbardziej zorganizowanych społeczności polonijnych na świecie — Parada 3 Maja jest czymś więcej niż corocznym wydarzeniem folklorystycznym. To publiczna deklaracja przynależności, akt pamięci o Konstytucji, która wyprzedziła swoją epokę, i dowód na to, że instytucje takie jak PSFCU, polskie szkoły sobotnie czy Związek Klubów Polskich potrafią nie tylko przetrwać, ale rozwijać się w warunkach amerykańskiej diaspory — i to już od 135 lat.
Redakcja, Głos Polonii w USA
Więcej informacji o Paradzie 3 Maja: polishparade.org | Kontakt z Komitetem Parady: Iwona Wolska, tel. 773-992-0857, [email protected]
Czytaj więcej na poland.us — codziennie nowe informacje dla Polonii w Ameryce. Szukasz polskiego lekarza, mechanika, prawnika? Sprawdź PolishPages.com — polonijny katalog biznesowy z tysiącami firm w USA.
