KONTAKT   I   REKLAMA   I   O NAS   I   NEWSLETTER   I   PRENUMERATA
Niedziela, 9 sierpnia, 2020   I   01:40:02 AM EST   I   Klary, Romana, Rozyny
  1. Home
  2. >
  3. WIADOMOŚCI
  4. >
  5. Polska

Historia rzeźby Chrystusa sprzed warszawskiego kościoła pw. Św. Krzyża

Michał Klonowski
01 sierpnia, 2020

Historia rzeźby Chrystusa sprzed warszawskiego kościoła pw. Św. Krzyża
Zdjęcie Wikipedia

W wydaniu internetowym warszawskiego „Gościa Niedzielnego” przypomniano, że sprofanowana niedawno przez aktywistów LGBT+ figura Chrystusa dźwigającego krzyż stanęła przed kościołem na Krakowskim Przedmieściu w 1858 roku. Była świadkiem wielu historycznych wydarzeń, a obecnie 7mija 5 lat od jej powrotu na schody bazyliki.

„Pomysłodawcą ustawienia rzeźby na balustradzie schodów świątyni był hrabia Andrzej Zamoyski. Z zamówieniem zwrócił się do popularnego wówczas rzeźbiarza - Andrzeja Pruszyńskiego, autora licznych posągów i grobowców na warszawskich cmentarzach oraz epitafium Fryderyka Chopina we wnętrzu bazyliki św. Krzyża. Artysta przedstawił Chrystusa w upadającego pod krzyżem w drodze na Golgotę” – czytamy na stronie https://warszawa.gosc.pl/.

Początkowo wykonano ją z cementu, ale mało trwały materiał pod wpływem warunków atmosferycznych kruszył się i pękał, był też łatwym celem dla wandali.

„Cała stolica była oburzona, gdy w 1887 r. kilku pijanych po raz kolejny uszkodziło rzeźbę. Przyspieszyło to decyzję, by odlać ją z brązu. Na łamach <Wędrowca> ukazał się apel o zbiórkę funduszy na ten cel. Wykonania odlewu podjął się najwybitniejszy ówczesny rzeźbiarz polski Józef Pius Weloński. Pracował w Rzymie i tam też odlał nowy posag z brązu, umieszczając na kopii figury autorstwa Pruszyńskiego swój podpis. Rzeźbę ponownie ustawiono na schodach świątyni 2 listopada 1898 r. na nowym cokole z czarnego granitu, zaprojektowanym przez Stefana Szyllera z wygrawerowanym złoconym napisem ().Cementową figurę Chrystusa przewieziono do Kruszyny i umieszczono na grobowcu Lubomirskich. Obecnie znajduje się ona przed tamtejszym kościołem parafialnym św. Macieja Apostoła” - napisał warszawski “GN”.

We wrześniu 1944 wskutek detonacji Goliatów brązowa figura Chrystusa upadła na bruk ulicy, ręką wskazując na napis na „Sursum corda”. W swoich wspomnieniach z Powstania Warszawskiego wydarzenie to przytacza ksiądz Stefan Wyszyński (cytat za „Gościem):

Mam w pamięci zdarzenie, które przeżyłem wkrótce po upadku Powstania Warszawskiego. Do wojskowego szpitala frontowego koło Izabelina, wróciła grupa oficerów niemieckich - lekarzy, którzy tam pracowali. Jeden z nich zatrzymał mnie, gdy biegłem od jednego chorego do drugiego. Wyciągnąwszy z kieszeni jakąś fotografię, gwałtem niemal kazał mi ją oglądać. Rzuciłem okiem. Niezwykłe wydało mi się to spotkanie i swoisty przymus żołnierza niemieckiego. Spieszyło mi się bardzo, mnóstwo chorych i cierpiących czekało. A on swoje: Zobacz - powiada - zobacz. Przyglądam się więc - i cóż widzę? Chrystus z frontonu kościoła Świętego Krzyża w Warszawie, leżący na bruku ulicznym. Zdjęcie zrobione od strony Kopernika. Chrystus, leżący na bruku warszawskim, dłonią - przedziwnym zbiegiem okoliczności zachowaną – pokazywał w kierunku kościoła Dłoń ta kierowała się na napis, który pozostał nietknięty na cokole: „Sursum Corda”. Patrzyłem, ale jeszcze nie mogłem zrozumieć żołnierza. Czego ode mnie chciał? Co go w tym uderzyło? W pewnym momencie z ust jego wyrywają się słowa, od których niemal odzwyczaiło się nasze ucho, dawno już ich nie słyszeliśmy: „Ist noch Polen nicht verloren - Jeszcze Polska nie zginęła”. Zdumiałem się. Po chwili podeszło bliżej jeszcze kilku oficerów. Spojrzałem na nich pytającym wzrokiem… Jeden z nich zawołał: „Sursum corda! Sursum corda!”… Było to na kilka miesięcy przed wyjściem tej „zwycięskiej armii” z powalonej Warszawy. Zdarzeniem tym byłem dogłębnie wstrząśnięty. Niewątpliwie i ja to wiedziałem. Niewątpliwie i ja tak wierzyłem. Ale nie przypuszczałem, że w chwilach smutku i tragizmu naszego Narodu, będę miał taką pociechę – i to z pomocą ludzi, których uważaliśmy za nieprzyjaciół. Tymczasem ich właśnie uderzyło to „Sursum corda”. Na warszawskim bruku zburzonego miasta, zamienionego w popioły i zgliszcza pozostał Chrystus. Obalony wprawdzie, niemocny, leżący na swym krzyżu, ale dłonią pokazujący zburzonej stolicy niebo, aby nie przestała wierzyć, iż może się odrodzić. Jednego tylko potrzeba: nadziei! „Sursum corda, w górę serca!”

- Wydarzenie to późniejszy Prymas Polski odczytał symbolicznie, jako palec Bożej Opatrzności, która czuwa nad miastem – powiedział dziennikarce „GN” ks. Piotr Rutkowski z parafii pw. Świętego. Krzyża.

„Zniszczoną figurę 22 października 1944 Niemcy wywieźli z Warszawy, jednak wraz z pomnikiem Mikołaja Kopernika porzucili w przydrożnym rowie w Hajdukach Nyskich. Rozpoznali ją polscy żołnierze i oba pomniki wróciły do Warszawy. Posąg Chrystusa ponownie stanął przed kościołem 19 lipca 1945, poświęcony w obecności prezydenta RP Bolesława Bieruta i przedstawicieli rządu przybyłych na odsłonięcie pomnika Mikołaja Kopernika” – czytamy na stronie https://warszawa.gosc.pl/.

Losy figury zostały przypomniane przez Jana Pawła II 2 czerwca 1979 roku na placu Zwycięstwa podczas jego pierwszej pielgrzymki do ojczyzny. Papież powiedział wówczas (cytat za „GN”):

Nie sposób zrozumieć dziejów narodu polskiego - tej wielkiej tysiącletniej wspólnoty, która tak głęboko stanowi o mnie, o każdym z nas - bez Chrystusa. Jeślibyśmy odrzucili ten klucz dla zrozumienia naszego narodu, narazilibyśmy się na zasadnicze nieporozumienie. Nie rozumielibyśmy samych siebie. Nie sposób zrozumieć tego narodu, który miał przeszłość tak wspaniałą, ale zarazem tak straszliwie trudną - bez Chrystusa. Nie sposób zrozumieć tego miasta, Warszawy, stolicy Polski, która w roku 1944 zdecydowała się na nierówną walkę z najeźdźcą, na walkę, w której została opuszczona przez sprzymierzone potęgi, na walkę, w której legła pod własnymi gruzami, jeśli się nie pamięta, że pod tymi samymi gruzami legł również Chrystus-Zbawiciel ze swoim krzyżem sprzed kościoła na Krakowskim Przedmieściu.

„Słowa papieskiej homilii wygrawerowane są na Ołtarzu Ojczyzny, który znajduje się w bazylice. Sama bazylika to ponad trzysta lat historii naszego kraju. Tu spoczywają serca Fryderyka Chopina i Władysława Reymonta. Tu złożono szczątki księcia Adama Czartoryskiego. Tu odbywały się egzekwie pogrzebowe księcia Józefa Poniatowskiego, a na organach w św. Krzyżu grał Stanisław Moniuszko. Z bazyliki św. Krzyża w każdą niedzielę nadawane są Msze św. radiowe. W tym roku mija 75 lat od powrotu figury na schody bazyliki” - napisano na stronie internetowej warszawskiego wydania „Gościa Niedzielnego”.